{"id":11628,"date":"2021-09-22T09:48:31","date_gmt":"2021-09-22T07:48:31","guid":{"rendered":"https:\/\/sii.pl\/blog\/?p=11628"},"modified":"2023-05-19T11:28:46","modified_gmt":"2023-05-19T09:28:46","slug":"jak-dobrze-zaprojektowac-pcb-na-dwoch-warstwach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sii.pl\/blog\/jak-dobrze-zaprojektowac-pcb-na-dwoch-warstwach\/","title":{"rendered":"Jak dobrze zaprojektowa\u0107 PCB na dw\u00f3ch warstwach"},"content":{"rendered":"\n<p>Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie p\u0142ytki z obwodami drukowanymi s\u0105 nieodzownie zwi\u0105zane z ka\u017cdym sprz\u0119tem elektronicznym. Zapewne wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b hobbystycznie lub zawodowo powi\u0105zanych z bran\u017c\u0105 embedded w pewnym momencie ma do\u015b\u0107 pl\u0105cz\u0105cych si\u0119 przewod\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<p> i cz\u0119sto problematycznych po\u0142\u0105cze\u0144 na p\u0142ytkach prototypowych, wi\u0119c postanawia zaprojektowa\u0107 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 p\u0142ytk\u0119. Mimo i\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie projektowane p\u0142ytki, z uwagi na d\u0105\u017cenie do miniaturyzacji oraz konieczno\u015b\u0107 spe\u0142niania \u015bci\u015ble okre\u015blonych norm, projektuje si\u0119 jako wielowarstwowe, to w przypadku hobbyst\u00f3w prym nadal wiod\u0105 <strong>p\u0142ytki z dwiema warstwami miedzi<\/strong> i to na nich skupimy si\u0119 w dalszej cz\u0119\u015bci tego wpisu.<\/p>\n\n\n\n<p>W tym miejscu warto zaznaczy\u0107, \u017ce je\u017celi Twoja konstrukcja po\u0142\u0105czona na p\u0142ytce prototypowej dzia\u0142a bez zarzutu, to prawdopodobnie po\u0142\u0105czenia w niej wyst\u0119puj\u0105ce s\u0105 transparentne dla sygna\u0142\u00f3w w uk\u0142adzie. W takim wypadku jedyne, o co musisz si\u0119 martwi\u0107 przygotowuj\u0105c layout, to <strong>poprawne przygotowanie schematu oraz poprowadzenie \u015bcie\u017cek<\/strong> tak, by nie spali\u0142y si\u0119 przy pierwszym uruchomieniu uk\u0142adu. Je\u017celi jednak chcesz zaprojektowa\u0107 uk\u0142ad, co do kt\u00f3rego b\u0119dziesz mia\u0142 wi\u0119ksz\u0105 pewno\u015b\u0107, \u017ce b\u0119dzie poprawnie pracowa\u0142 w niesprzyjaj\u0105cych warunkach, pretendowa\u0142 do spe\u0142nienia wymaga\u0144 EMC lub po prostu chcesz stosowa\u0107 dobre nawyki projektowe, to ten wpis jest w\u0142a\u015bnie dla Ciebie.<\/p>\n\n\n\n<p>Pewien specjalista zajmuj\u0105cy si\u0119 integralno\u015bci\u0105 sygna\u0142\u00f3w na pytanie \u201eCzym r\u00f3\u017cni si\u0119 p\u0142ytka od schematu?\u201d odpowiedzia\u0142 nast\u0119puj\u0105co: \u201eBia\u0142ymi polami na schemacie\u201d. Odpowied\u017a ta niesamowicie przypad\u0142a mi do gustu, poniewa\u017c, mimo swojej prostoty, doskonale oddaje wyzwania, z kt\u00f3rymi mierzymy si\u0119 projektuj\u0105c p\u0142ytki drukowane. Schemat elektryczny jest swojego rodzaju niedo\u015bcignionym idea\u0142em dla rzeczywistych uk\u0142ad\u00f3w. Nie uwzgl\u0119dnia on geometrii po\u0142\u0105cze\u0144 oraz sprz\u0119\u017ce\u0144 wyst\u0119puj\u0105cych mi\u0119dzy nimi. W dobrym projekcieca\u0142a sztuka polega na tym, \u017ceby <strong>w miejscu bia\u0142ych p\u00f3l ze schematu pojawi\u0142y si\u0119 elementy paso\u017cytnicze o jak najmniejszej warto\u015bci oraz \u017ceby \u015bcie\u017cki na ca\u0142ej swej d\u0142ugo\u015bci by\u0142y jednorodne dla sygna\u0142\u00f3w w nich p\u0142yn\u0105cych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Op\u00f3r i droga powrotna dla pr\u0105d\u00f3w w uk\u0142adzie<\/h2>\n\n\n\n<p>Zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce pocz\u0105tkuj\u0105cy projektanci cz\u0119sto my\u015bl\u0105, i\u017c op\u00f3r elektryczny stawiany przez \u015bcie\u017cki jest jedynie oporem rezystancyjnym wynikaj\u0105cym z ich grubo\u015bci oraz d\u0142ugo\u015bci. Stwierdzenie to jest jak najbardziej prawdziwe, ale tylko w przypadku, kiedy napi\u0119cie oraz pr\u0105d w nich p\u0142yn\u0105cy s\u0105 sta\u0142e w czasie. Dla sygna\u0142\u00f3w zmiennych, a wi\u0119c te\u017c <strong>sygna\u0142\u00f3w cyfrowych, musimy rozpatrywa\u0107 \u015bcie\u017cki w kategorii ich impedancji<\/strong>, kt\u00f3ra jest odpowiednikiem oporu w obwodach pr\u0105du zmiennego. Na impedancj\u0119 \u015bcie\u017cki, podobnie jak na jej rezystancj\u0119, wp\u0142ywa jej d\u0142ugo\u015b\u0107 i szeroko\u015b\u0107 oraz niezbyt oczywiste parametry takie jak: odleg\u0142o\u015b\u0107 \u015bcie\u017cki od p\u0142aszczyzny odniesienia i przenikalno\u015b\u0107 elektryczna laminatu. Ca\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cna uj\u0105\u0107 wzorem:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter\"><a href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/wz\u00f3r.png\"><img decoding=\"async\" width=\"411\" height=\"243\" src=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/wz\u00f3r.png\" alt=\"Wz\u00f3r do obliczania impedancji \u015bcie\u017cki\" class=\"wp-image-11632\" srcset=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/wz\u00f3r.png 411w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/wz\u00f3r-300x177.png 300w\" sizes=\"(max-width: 411px) 100vw, 411px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Ze szkolnych lekcji fizyki prawdopodobnie wszyscy pami\u0119tamy, \u017ce pr\u0105d zawsze pop\u0142ynie drog\u0105 o najni\u017cszej rezystancji. Odnosi si\u0119 to zar\u00f3wno do pr\u0105du p\u0142yn\u0105cego w stron\u0119 odbiornika, jak i pr\u0105du powrotnego. To, \u017ce pr\u0105d musi p\u0142yn\u0105\u0107 w zamkni\u0119tym obwodzie, jest spraw\u0105 oczywist\u0105, ale jednak cz\u0119sto zapominan\u0105. I tak jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 pocz\u0105tkuj\u0105cych projektant\u00f3w prowadzi \u015bcie\u017cki sygna\u0142owe z du\u017c\u0105 rozwag\u0105 i estetyk\u0105, tak <strong>zapewnienie im solidnej drogi powrotnej jest przez nich pomijane<\/strong>. Dla pr\u0105du sta\u0142ego p\u0142yn\u0105cego w p\u0142aszczy\u017anie masy b\u0119dzie to po prostu geometrycznie najkr\u00f3tsza droga powrotna. Sygna\u0142y zmienne na p\u0142ytce b\u0119d\u0105 powraca\u0142y drog\u0105 o najni\u017cszej impedancji, a to dla cz\u0119stotliwo\u015bci wi\u0119kszych od 100 kHz nie zawsze b\u0119dzie oznacza\u0142o, \u017ce b\u0119dzie to droga najkr\u00f3tsza w sensie geometrycznym.<\/p>\n\n\n\n<p>Pos\u0142u\u017cmy si\u0119 nast\u0119puj\u0105cym przyk\u0142adem: b\u0119dzie to uproszczony obw\u00f3d zawieraj\u0105cy mikrokontroler, kt\u00f3ry podaje sygna\u0142 szybkozmienny na wej\u015bcie bufora. Oba uk\u0142ady scalone s\u0105 po\u0142o\u017cone na g\u00f3rnej warstwie p\u0142ytki, a pod nimi jest solidna warstwa masy. Na zdj\u0119ciu poni\u017cej zaznaczone s\u0105 dwie drogi powrotne, jedna dla pr\u0105du sta\u0142ego, a druga dla zmiennego. W przypadku pr\u0105du sta\u0142ego \u0142adunek wyp\u0142ywaj\u0105cy z wyprowadzenia mikrokontrolera przep\u0142ywa przez struktur\u0119 krzemow\u0105 bufora, nast\u0119pnie \u2013 poprzez przelotk\u0119 \u2013 wraca do p\u0142aszczyzny masy, gdzie dalej, najkr\u00f3tsz\u0105 mo\u017cliw\u0105 drog\u0105, wraca do masy naszego mikrokontrolera. Podczas gdy uk\u0142ad pracuje z wzgl\u0119dnie du\u017c\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 (podane wcze\u015bniej 100 kHz jest niejako umown\u0105 granic\u0105), wi\u0119kszo\u015b\u0107 pr\u0105du powrotnego znajduje si\u0119 dok\u0142adnie pod \u015bcie\u017ck\u0105 sygna\u0142ow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter wp-image-11633\"><a href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj1.png\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"515\" src=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj1-1024x515.png\" alt=\"Zestawienie na rysunku najkr\u00f3tszej drogi powrotnej pr\u0105du sta\u0142ego oraz zmiennego \u015bcie\u017ck\u0105 o najmniejszej impedancji\" class=\"wp-image-11633\" srcset=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj1-1024x515.png 1024w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj1-300x151.png 300w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj1.png 1190w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ryc. 1 Najkr\u00f3tsza droga powrotna pr\u0105du sta\u0142ego oraz zmiennego &#8211; \u015bcie\u017ck\u0105 o najmniejszej impedancji<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Przep\u0142yw pr\u0105du powrotnego w taki spos\u00f3b zwi\u0105zany jest z <strong>Maxwellowym pr\u0105dem przesuni\u0119cia<\/strong>. Z punktu widzenia sygna\u0142u jego obw\u00f3d wygl\u0105da nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter wp-image-11634\"><a href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj2.png\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"214\" src=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj2-1024x214.png\" alt=\"Schemat zast\u0119pczy \u015bcie\u017cki na PCB z punktu widzenia obwodu\" class=\"wp-image-11634\" srcset=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj2-1024x214.png 1024w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj2-300x63.png 300w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj2.png 1218w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ryc. 2 Schemat zast\u0119pczy \u015bcie\u017cki na PCB<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Kolejne kondensatory w tym obwodzie reprezentuj\u0105 pojemno\u015bci mi\u0119dzy niesko\u0144czenie kr\u00f3tkimi odcinkami \u015bcie\u017cki a jej p\u0142aszczyzn\u0105 odniesienia. Indukcyjno\u015b\u0107 jest indukcyjno\u015bci\u0105 materia\u0142u przewodz\u0105cego zale\u017c\u0105c\u0105 od jego geometrii. W praktyce warto\u015bci obu tych element\u00f3w zale\u017c\u0105 od szeroko\u015bci \u015bcie\u017cki oraz jej odleg\u0142o\u015bci od p\u0142aszczyzny odniesienia. Rezystor symbolizuje skumulowan\u0105 rezystancj\u0119 \u015bcie\u017cki. Czo\u0142o fali prostok\u0105tnej podr\u00f3\u017cuj\u0105cej w takiej \u015bcie\u017cce \u0142aduje kolejne kondensatory na swojej drodze, co prowadzi do powstania pr\u0105du przesuni\u0119cia, czyli pr\u0105du \u201ep\u0142yn\u0105cego\u201d przez kondensator. W zwi\u0105zku z tym, \u017ce <strong>pr\u0105d chce p\u0142yn\u0105\u0107 po drodze o najni\u017cszej impedancji<\/strong>, b\u0119dzie wybiera\u0142 tak\u0105 drog\u0119, gdzie warto\u015b\u0107 tych pojemno\u015bci b\u0119dzie jak najwi\u0119ksza, a wi\u0119c b\u0119dzie to <strong>bezpo\u015brednio pod \u015bcie\u017ck\u0105<\/strong>. Ka\u017cda zmiana warto\u015bci tych pojemno\u015bci b\u0105d\u017a indukcyjno\u015bci, b\u0119dzie skutkowa\u0142a zmian\u0105 impedancji dla naszego sygna\u0142u, a w konsekwencji pogorszeniem jego jako\u015bci. Je\u017celi \u015bcie\u017cka przechodzi\u0142aby w miejscu, gdzie znajduje si\u0119 szczelina w p\u0142aszczy\u017anie masy, automatycznie wprowadzamy do jej obwodu nieci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 impedancji, zwi\u0119kszaj\u0105c jej indukcyjno\u015b\u0107 oraz powierzchnie p\u0119tli pr\u0105du powrotnego.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter wp-image-11635\"><a href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj3.png\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"517\" src=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj3-1024x517.png\" alt=\"\u015acie\u017cka sygna\u0142owa oraz orientacyjna droga pr\u0105du powrotnego\" class=\"wp-image-11635\" srcset=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj3-1024x517.png 1024w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj3-300x151.png 300w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj3.png 1344w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ryc. 3 \u015acie\u017cka sygna\u0142owa (czerwony) oraz orientacyjna droga pr\u0105du powrotnego (niebieski)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Jest to sytuacja ca\u0142kowicie niedopuszczalna, poniewa\u017c tak poprowadzona \u015bcie\u017cka, z uwagi na powsta\u0142\u0105 p\u0119tl\u0119, b\u0119dzie <strong>emitowa\u0142a znacznie wi\u0119cej zaburze\u0144 oraz stanie si\u0119 du\u017co bardziej podatna na zaburzenia pochodz\u0105ce z zewn\u0105trz uk\u0142adu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt, \u017ce cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 sygna\u0142u cyfrowego nie zale\u017cy od cz\u0119stotliwo\u015bci jego prze\u0142\u0105czania, tylko od czasu narastania i opadania zboczy tego sygna\u0142u. Czas narastania jest powi\u0105zany z cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 sygna\u0142u nast\u0119puj\u0105cym wzorem:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter\"><a href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Wz\u00f3r-2.png\"><img decoding=\"async\" width=\"694\" height=\"151\" src=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Wz\u00f3r-2.png\" alt=\"wz\u00f3r\" class=\"wp-image-11636\" srcset=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Wz\u00f3r-2.png 694w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Wz\u00f3r-2-300x65.png 300w\" sizes=\"(max-width: 694px) 100vw, 694px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Dla przyk\u0142adu, zgodnie z not\u0105 katalogow\u0105 mikrokontrolera Atmega328P, czas narastania i opadania zboczy sygna\u0142\u00f3w w interfejsie SPI wynosi typowo 3,6 ns. Oznacza to, \u017ce w mikrokontrolerze taktowanym z zegara 16 MHz mamy do czynienia z pasmem sygna\u0142\u00f3w wynosz\u0105cym oko\u0142o 97 MHz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Linie zasilaj\u0105ce<\/h2>\n\n\n\n<p>Mimo i\u017c mikrokontrolery zasilane s\u0105 ze \u017ar\u00f3d\u0142a napi\u0119cia sta\u0142ego, pr\u0105d przez nie pobierany ma charakter impulsowy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full wp-image-11638\"><a href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj4.png\"><img decoding=\"async\" width=\"473\" height=\"227\" src=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj4.png\" alt=\"P\u0119tla pr\u0105du pobieranego impulsowo przez mikrokontroler \" class=\"wp-image-11638\" srcset=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj4.png 473w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj4-300x144.png 300w\" sizes=\"(max-width: 473px) 100vw, 473px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ryc. 4 <a href=\"https:\/\/onlinedocs.microchip.com\/pr\/GUID-52972CAB-8C1D-44E1-99A1-4899C2769960-en-US-2\/index.html?GUID-57EA57AB-8F20-4A8C-A18A-13E4DB366E83\" rel=\"nofollow\" >P\u0119tla pr\u0105du pobieranego impulsowo przez mikrokontroler<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Wobec tego mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce <strong>pr\u0105d p\u0142yn\u0105cy w \u015bcie\u017ckach zasilaj\u0105cych ma charakter zmienny, a wi\u0119c sam\u0105 drog\u0119 dla tego pr\u0105du trzeba rozpatrywa\u0107 w kategorii jej impedancji, a nie tylko rezystancji.<\/strong> Teoretycznie najlepiej, jakby taka droga mia\u0142a impedancj\u0119 blisk\u0105 zeru w ca\u0142ym zakresie cz\u0119stotliwo\u015bci. Zapewnienie takiej drogi jest jednym z g\u0142\u00f3wnych zada\u0144 projektanta podczas przygotowywania layoutu p\u0142ytki. Pami\u0119tajmy, \u017ce wszelkie artefakty powsta\u0142e w naszej sieci doprowadzaj\u0105cej zasilanie, b\u0119d\u0105 r\u00f3wnie\u017c widoczne w sygna\u0142ach w uk\u0142adzie. W idealnym \u015bwiecie po\u0142o\u017cenie kondensatora odsprz\u0119gaj\u0105cego blisko pinu dostarczaj\u0105cego zasilanie za\u0142atwi\u0142oby ca\u0142\u0105 spraw\u0119. Reaktancja kondensatora zale\u017cy od cz\u0119stotliwo\u015bci i mo\u017cna j\u0105 zapisa\u0107 wzorem:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter\"><a href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Wz\u00f3r-3.png\"><img decoding=\"async\" width=\"202\" height=\"123\" src=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Wz\u00f3r-3.png\" alt=\"Wz\u00f3r na reaktancj\u0119 kondensatora\" class=\"wp-image-11639\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Wyra\u017cona w ten spos\u00f3b reaktancja, a wi\u0119c i impedancja kondensatora, wraz ze wzrostem cz\u0119stotliwo\u015bci sygna\u0142u d\u0105\u017cy\u0142aby do niesko\u0144czono\u015bci. Niestety, w rzeczywistym \u015bwiecie musimy jeszcze uwzgl\u0119dni\u0107 paso\u017cytnicze elementy kondensatora wp\u0142ywaj\u0105ce na jego charakterystyk\u0119 cz\u0119stotliwo\u015bciow\u0105. Schemat zast\u0119pczy rzeczywistego kondensatora wygl\u0105da nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter wp-image-11640\"><a href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj5.png\"><img decoding=\"async\" width=\"435\" height=\"668\" src=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj5.png\" alt=\"Schemat zast\u0119pczy rzeczywistego modela kondensatora\" class=\"wp-image-11640\" srcset=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj5.png 435w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj5-195x300.png 195w\" sizes=\"(max-width: 435px) 100vw, 435px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ryc. 5 Rzeczywisty model kondensatora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>ESL<\/strong> jest zast\u0119pcz\u0105 indukcyjno\u015bci\u0105 szeregow\u0105 i zale\u017cy ona od rodzaju wyprowadze\u0144 danego kondensatora oraz d\u0142ugo\u015bci \u015bcie\u017cki na p\u0142ytce mi\u0119dzy jego elektrod\u0105 a pinem, na kt\u00f3rym ma on filtrowa\u0107 napi\u0119cie. <strong>ESR<\/strong> jest zast\u0119pcz\u0105 rezystancj\u0105 szeregow\u0105. Zale\u017cy ona od rodzaju dielektryka, z kt\u00f3rego jest wykonany kondensator oraz od cz\u0119stotliwo\u015bci w jakiej pracuje. <strong>EPR<\/strong> jest rezystancj\u0105 odzwierciedlaj\u0105c\u0105 up\u0142yw pr\u0105du sta\u0142ego przez kondensator, a C jest jego znamionow\u0105 pojemno\u015bci\u0105. Na tak zdefiniowanym modelu mo\u017cemy przeprowadzi\u0107 symulacj\u0119, aby sprawdzi\u0107 jak wygl\u0105da jego impedancja w zale\u017cno\u015bci od cz\u0119stotliwo\u015bci sygna\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter wp-image-11641\"><a href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj6.png\"><img decoding=\"async\" width=\"808\" height=\"614\" src=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj6.png\" alt=\"Wykres\" class=\"wp-image-11641\" srcset=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj6.png 808w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj6-300x228.png 300w\" sizes=\"(max-width: 808px) 100vw, 808px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ryc. 6 Impedancja kondensatora w funkcji cz\u0119stotliwo\u015bci<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Na wykresie powy\u017cej widzimy charakterystyk\u0119 idealnego kondensatora (kolor zielony), rzeczywistego kondensatora (kolor niebieski) oraz rzeczywistego kondensatora pod\u0142\u0105czonego do pinu zasilaj\u0105cego oraz masy przez \u015bcie\u017cki o szeroko\u015bci 0,3 mm i d\u0142ugo\u015bci ok 4 mm (kolor czerwony). Wszystkie te kondensatory maj\u0105 pojemno\u015b\u0107 r\u00f3wn\u0105 10 \u03bcF. Mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce od pewnej cz\u0119stotliwo\u015bci paso\u017cytnicze elementy kondensatora staj\u0105 si\u0119 dominuj\u0105ce. Jest to punkt w kt\u00f3rym kondensator zmienia charakter swojej pracy z pojemno\u015bciowego na indukcyjny, a w konsekwencji wzrasta jego impedancja.<\/p>\n\n\n\n<p>Do cz\u0119stotliwo\u015bci ok. 5 MHz za utrzymanie niskiej impedancji sieci odpowiada regulator napi\u0119cia oraz kondensatory gromadz\u0105ce \u0142adunki znajduj\u0105ce si\u0119 na wej\u015bciu oraz wyj\u015bciu regulatora. Powy\u017cej tej cz\u0119stotliwo\u015bci, a\u017c do cz\u0119stotliwo\u015bci rz\u0119du kilkuset MHz, to w\u0142a\u015bnie kondensatory odsprz\u0119gaj\u0105ce znajduj\u0105ce si\u0119 przy pinach zasilaj\u0105cych uk\u0142ady s\u0105 odpowiedzialne za zapewnienie drogi o niskiej impedancji dla pr\u0105d\u00f3w. W zwi\u0105zku z tym niezwykle wa\u017cne jest, aby indukcyjno\u015bci wynikaj\u0105ce z d\u0142ugo\u015bci doprowadze\u0144 by\u0142y jak najmniejsze. W praktyce sprowadza si\u0119 to do tego, \u017ceby kondensator by\u0142 jak najbli\u017cej pinu, kt\u00f3rego zasilanie ma odsprz\u0119ga\u0107. Najlepiej zastosowa\u0107 elementy montowane powierzchniowo w jak najmniejszej obudowie, kt\u00f3r\u0105 jeste\u015bmy w stanie polutowa\u0107. Je\u017celi p\u0142ytk\u0119 b\u0119dziemy lutowa\u0107 r\u0119cznie, <strong>nie b\u00f3jmy si\u0119 wstawia\u0107 przelotek do masy w punkcie lutowniczym kondensatora<\/strong>. Utrzymanie niskiej impedancji sieci zasilaj\u0105cej jest wa\u017cne z powodu powstawania w niej szum\u00f3w. Je\u017celi impedancja nie b\u0119dzie niska w szerokim zakresie cz\u0119stotliwo\u015bci, sk\u0142adowe harmoniczne o wysokiej cz\u0119stotliwo\u015bci przej\u015bciowych pr\u0105d\u00f3w impulsowych b\u0119d\u0105 generowa\u0142y szumy, a nawet fluktuacje napi\u0119cia w ca\u0142ej naszej sieci.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>P\u0142aszczyzna odniesienia<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Na p\u0142ytkach posiadaj\u0105cych wi\u0119cej warstw z regu\u0142y przynajmniej jedna z nich jest w ca\u0142o\u015bci po\u015bwi\u0119cona na p\u0142aszczyzn\u0119 masy. Taka jednorodna wylewka miedzi nie tylko zapewnia \u015bwietn\u0105 drog\u0119 powrotn\u0105 dla sygna\u0142\u00f3w, ale te\u017c ekranuje \u015bcie\u017cki znajduj\u0105ce si\u0119 nad ni\u0105 oraz zmniejsza ilo\u015b\u0107 zak\u0142\u00f3ce\u0144 emitowanych z naszej p\u0142ytki. Nawet w przypadku p\u0142ytek dwuwarstwowych jest to zdecydowanie najlepsze podej\u015bcie. Posiadaj\u0105c tak\u0105 solidn\u0105 p\u0142aszczyzn\u0119 b\u0119dziemy mogli zapewni\u0107 niskoimpedancyjne po\u0142\u0105czenia pomi\u0119dzy wyprowadzeniami masy uk\u0142ad\u00f3w scalonych i kondensator\u00f3w odsprz\u0119gaj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n<p>Zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce wiele os\u00f3b wylewa mas\u0119 r\u00f3wnie\u017c w puste przestrzenie na g\u00f3rnej warstwie p\u0142ytki z my\u015bl\u0105, \u017ce taka dodatkowa masa lepiej zabezpieczy sygna\u0142y. R\u00f3wnomierne wype\u0142nienie miedzi\u0105 na obu p\u0142aszczyznach p\u0142ytki jest wa\u017cne w przypadku p\u0142ytek pracuj\u0105cych w wysokich temperaturach, poniewa\u017c b\u0119dzie ona zapobiega\u0142a jej odkszta\u0142ceniu i lepiej rozproszy ciep\u0142o. J<strong>e\u017celi nasza konstrukcja nie b\u0119dzie wystawiona na dzia\u0142anie ekstremalnych warunk\u00f3w, lepiej zostawi\u0107 tylko jednorodn\u0105 mas\u0119 na dolnej cz\u0119\u015bci p\u0142ytki<\/strong>. Dodatkowa wylewka masy na g\u00f3rnej warstwie nie polepszy znacz\u0105co parametr\u00f3w elektrycznych naszej konstrukcji, a mo\u017ce stworzy\u0107 dodatkowe problemy, kt\u00f3rych nie b\u0119dziemy \u015bwiadomi. Je\u017celi z jakichkolwiek powod\u00f3w chcemy posiada\u0107 mas\u0119 na g\u00f3rnej warstwie, stosujmy si\u0119 do tych podstawowych regu\u0142:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>nie zostawiajmy niepo\u0142\u0105czonej masy pomi\u0119dzy \u015bcie\u017ckami sygna\u0142owymi \u2013 taka masa powinna by\u0107 po\u0142\u0105czona z p\u0142aszczyzn\u0105 masy przelotkami usytuowanymi w odleg\u0142o\u015bci 1\/8 d\u0142ugo\u015bci fali sygna\u0142u w \u015bcie\u017cce. W przeciwnym przypadku mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce tak pozostawiona masa zwi\u0119ksza poziom przes\u0142uch\u00f3w pomi\u0119dzy \u015bcie\u017ckami<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter wp-image-11643\"><a href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj7.png\"><img decoding=\"async\" width=\"809\" height=\"478\" src=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj7.png\" alt=\"Ryc. 7 Przelotki do masy pomi\u0119dzy \u015bcie\u017ckami sygna\u0142owymi\" class=\"wp-image-11643\" srcset=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj7.png 809w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj7-300x177.png 300w\" sizes=\"(max-width: 809px) 100vw, 809px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ryc. 7 Przelotki do masy pomi\u0119dzy \u015bcie\u017ckami sygna\u0142owymi<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>nie zostawiajmy niepo\u0142\u0105czonych lub po\u0142\u0105czonych tylko jedn\u0105 przelotk\u0105 \u201eplack\u00f3w\u201d miedzi<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter wp-image-11644\"><a href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj8.png\"><img decoding=\"async\" width=\"937\" height=\"670\" src=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj8.png\" alt=\"Ryc. 8 Przyk\u0142ad dobrego i z\u0142ego po\u0142\u0105czenia masy\" class=\"wp-image-11644\" srcset=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj8.png 937w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj8-300x215.png 300w\" sizes=\"(max-width: 937px) 100vw, 937px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ryc. 8 Przyk\u0142ad dobrego i z\u0142ego po\u0142\u0105czenia masy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><span style=\"font-size: 16px;\"><span style=\"font-size: 16px;\"><span style=\"font-size: 16px;\">je\u017celi mamy tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, przestrze\u0144 pod szybkimi uk\u0142adami scalonymi na g\u00f3rnej warstwie zarezerwujmy w ca\u0142o\u015bci na mas\u0119<br><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter wp-image-11645\"><a href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj9.png\"><img decoding=\"async\" width=\"755\" height=\"767\" src=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj9.png\" alt=\"Masa pod mikrokontrolerem\" class=\"wp-image-11645\" srcset=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj9.png 755w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj9-295x300.png 295w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj9-90x90.png 90w\" sizes=\"(max-width: 755px) 100vw, 755px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ryc. 9 Masa pod mikrokontrolerem<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>je\u017celi projektujemy p\u0142ytk\u0119 z uk\u0142adami analogowymi i cyfrowymi, nie ma konieczno\u015bci dzielenia p\u0142aszczyzny masy. Skoro pr\u0105d powrotny szybkich interfejs\u00f3w cyfrowych wraca dok\u0142adnie pod \u015bcie\u017ck\u0105, nie ma mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby zak\u0142\u00f3ci\u0142 on wra\u017cliwe sygna\u0142y analogowe. Nieumiej\u0119tnie podzielona p\u0142aszczyzna masy mo\u017ce prowadzi\u0107 do powstania anteny, kt\u00f3ra b\u0119dzie skutkowa\u0142a zwi\u0119kszonym poziomem emisji z naszej p\u0142ytki.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W przypadku p\u0142ytek dwuwarstwowych najlepiej zarezerwowa\u0107 doln\u0105 warstw\u0119 na p\u0142aszczyzn\u0119 masy. Ca\u0142\u0105 g\u00f3rn\u0105 warstw\u0119 proponuj\u0119 przeznaczy\u0107 na u\u0142o\u017cenie element\u00f3w i prowadzenie po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzy nimi. Je\u017celi konieczne jest skrzy\u017cowanie dw\u00f3ch \u015bcie\u017cek sygna\u0142owych, mo\u017cna u\u017cy\u0107 do tego rezystora SMD o warto\u015bci 0\u03a9. Chc\u0105c wymin\u0105\u0107 jaka\u015b \u015bcie\u017ck\u0119 prowadz\u0105c sygna\u0142 przez doln\u0105 warstw\u0119 p\u0142ytki, przeprowad\u017amy j\u0105 tam jak najkr\u00f3tsz\u0105 drog\u0105 i wr\u00f3\u0107my z ni\u0105 na g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 p\u0142ytki. \u015acie\u017cki sygna\u0142owe b\u0119d\u0105 mia\u0142y du\u017c\u0105 impedancj\u0119, poniewa\u017c s\u0105 znacznie oddalone od p\u0142aszczyzny masy, a wi\u0119c b\u0119d\u0105 przechwytywa\u0142y wi\u0119cej zak\u0142\u00f3ce\u0144. Wobec tego nale\u017cy zachowa\u0107 mi\u0119dzy nimi najwi\u0119kszy mo\u017cliwy odst\u0119p.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter wp-image-11646\"><a href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj10.png\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"518\" src=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj10-1024x518.png\" alt=\"Krzy\u017cowanie \u015bcie\u017cek\" class=\"wp-image-11646\" srcset=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj10-1024x518.png 1024w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj10-300x152.png 300w, https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/zdj10.png 1211w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ryc. 10 Krzy\u017cowanie \u015bcie\u017cek<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<p>Projektuj\u0105c p\u0142ytk\u0119 PCB trzeba wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 wiele aspekt\u00f3w. Cz\u0119sto jest to wyb\u00f3r pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi formami kompromis\u00f3w. W artykule stara\u0142em si\u0119 skr\u00f3towo przedstawi\u0107, moim zdaniem, ciekawe oraz niezbyt oczywiste zjawiska, kt\u00f3re stoj\u0105 za wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 elektronik\u0105 i kt\u00f3re z powodzeniem mo\u017cna przenie\u015b\u0107 na grunt hobbystycznych projekt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce zaprezentowane w artykule zagadnienia s\u0105 jedynie kropl\u0105 w morzu kwestii, o kt\u00f3rych trzeba my\u015ble\u0107 projektuj\u0105c p\u0142ytk\u0119. Jednak uwa\u017cam, \u017ce zmiana sposobu my\u015blenia o p\u0142ytce i o zjawiskach na niej wyst\u0119puj\u0105cych zawsze wniesie warto\u015b\u0107 dodan\u0105 do naszych konstrukcji. Osoby zainteresowane poruszanymi tematami odsy\u0142am do bibliografii, w kt\u00f3rej wskaza\u0142em du\u017co bardziej obszerne opracowania poszczeg\u00f3lnych zagadnie\u0144.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Bibliografia<\/h2>\n\n\n\n<p>1) <a href=\"https:\/\/www.ti.com\/lit\/an\/szza009\/szza009.pdf?ts=1628170615296&amp;ref_url=https%253A%252F%252Fwww.google.com%252\" rel=\"nofollow\" >Texas Instruments PCB Design Guidelines For Reduced EMI<\/a><br>2) Eric Bogatin Signal and power integrity \u2013 Simplified<br>3) Walt Kester Przetworniki A\/C i C\/A. Teoria i praktyka<br>4) <a href=\"https:\/\/www.analog.com\/en\/analog-dialogue\/articles\/staying-well-grounded.html\" rel=\"nofollow\" >Hank Zumbahlen Staying Well Grounded<\/a><br>5) Henry W. Ott Noise reduction techniques in electronics systems<br>6) <a href=\"https:\/\/www.edicononline.com\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2019\/10\/43_BogatinEric_SandlerSteve_SmithLarry_Power-Distribution-Network-PDN-Impedance-and-Target-Impedance.pdf\" rel=\"nofollow\" >Power Distribution Network (PDN) Impedance and Target Impedance&nbsp;<\/a><\/p>\n\n\n<div class=\"kk-star-ratings kksr-auto kksr-align-left kksr-valign-bottom\"\n    data-payload='{&quot;align&quot;:&quot;left&quot;,&quot;id&quot;:&quot;11628&quot;,&quot;slug&quot;:&quot;default&quot;,&quot;valign&quot;:&quot;bottom&quot;,&quot;ignore&quot;:&quot;&quot;,&quot;reference&quot;:&quot;auto&quot;,&quot;class&quot;:&quot;&quot;,&quot;count&quot;:&quot;13&quot;,&quot;legendonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;readonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;score&quot;:&quot;5&quot;,&quot;starsonly&quot;:&quot;&quot;,&quot;best&quot;:&quot;5&quot;,&quot;gap&quot;:&quot;11&quot;,&quot;greet&quot;:&quot;&quot;,&quot;legend&quot;:&quot;5\\\/5 ( votes: 13)&quot;,&quot;size&quot;:&quot;18&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Jak dobrze zaprojektowa\u0107 PCB na dw\u00f3ch warstwach&quot;,&quot;width&quot;:&quot;139.5&quot;,&quot;_legend&quot;:&quot;{score}\\\/{best} ( {votes}: {count})&quot;,&quot;font_factor&quot;:&quot;1.25&quot;}'>\n            \n<div class=\"kksr-stars\">\n    \n<div class=\"kksr-stars-inactive\">\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"1\" style=\"padding-right: 11px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 18px; height: 18px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"2\" style=\"padding-right: 11px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 18px; height: 18px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"3\" style=\"padding-right: 11px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 18px; height: 18px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"4\" style=\"padding-right: 11px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 18px; height: 18px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" data-star=\"5\" style=\"padding-right: 11px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 18px; height: 18px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n    \n<div class=\"kksr-stars-active\" style=\"width: 139.5px;\">\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 11px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 18px; height: 18px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 11px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 18px; height: 18px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 11px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 18px; height: 18px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 11px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 18px; height: 18px;\"><\/div>\n        <\/div>\n            <div class=\"kksr-star\" style=\"padding-right: 11px\">\n            \n\n<div class=\"kksr-icon\" style=\"width: 18px; height: 18px;\"><\/div>\n        <\/div>\n    <\/div>\n<\/div>\n                \n\n<div class=\"kksr-legend\" style=\"font-size: 14.4px;\">\n            5\/5 ( votes: 13)    <\/div>\n    <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie p\u0142ytki z obwodami drukowanymi s\u0105 nieodzownie zwi\u0105zane z ka\u017cdym sprz\u0119tem elektronicznym. Zapewne wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b hobbystycznie lub zawodowo powi\u0105zanych z &hellip; <a class=\"continued-btn\" href=\"https:\/\/sii.pl\/blog\/jak-dobrze-zaprojektowac-pcb-na-dwoch-warstwach\/\">Continued<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":310,"featured_media":11699,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[1314],"tags":[563,1126,1128],"class_list":["post-11628","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-development-na-twardo","tag-embedded","tag-pcb","tag-prad"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"republish_history":[],"featured_media_url":"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Jak-dobrze-zaprojektowa\u0107-PCB.png","category_names":["Development na twardo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11628"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/310"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11628"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11628\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21752,"href":"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11628\/revisions\/21752"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11699"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11628"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}