{"id":23743,"date":"2023-08-28T05:00:00","date_gmt":"2023-08-28T03:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/sii.pl\/blog\/?p=23743"},"modified":"2023-09-14T12:50:14","modified_gmt":"2023-09-14T10:50:14","slug":"tworzenie-notatek-metoda-zettelkasten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sii.pl\/blog\/tworzenie-notatek-metoda-zettelkasten\/","title":{"rendered":"Tworzenie notatek metod\u0105 Zettelkasten"},"content":{"rendered":"\n

Czy pami\u0119tasz reklamy telezakup\u00f3w Mango? Wszystkie mia\u0142y ten sam scenariusz: wym\u0119czona osoba, dla kt\u00f3rej u\u017cywanie jakiego\u015b zwyk\u0142ego narz\u0119dzia, typu odkurzacz lub mop, by\u0142o r\u00f3wnie skomplikowane i uci\u0105\u017cliwe, co wej\u015bcie na K2 zim\u0105. Z pomoc\u0105, niczym rycerz na bia\u0142ym koniu, przybywa\u0142 telemarketer z Mango, kt\u00f3ry oferowa\u0142 zwyk\u0142y mop czy zwyk\u0142y odkurzacz jako remedium na wszystkie troski tej\u017ce um\u0119czonej osoby. Odkurzacz nie tylko odkurzy dywan, ale sprawi, \u017ce poczujesz si\u0119 10 lat m\u0142odziej i w ko\u0144cu wyprawisz w domu wielki bal, kt\u00f3rego nie powstydzi\u0142by si\u0119 nawet Jay Gatsby.<\/p>\n\n\n\n

Kto\u015b mo\u017ce zapyta\u0107, po co wywo\u0142a\u0142am te 3 sekundy nostalgii. Poniewa\u017c metoda smart notes<\/strong> to zupe\u0142nie co\u015b innego ni\u017c czarodziejski mop. Robienie notatek tym sposobem prawdopodobnie nie odm\u0142odzi Ci\u0119 o kilka lat, ale mo\u017ce zredukowa\u0107 poziom kortyzolu, je\u015bli dotychczasowy system zapisywania, zapami\u0119tywania, przechowywania, przetwarzania i wykorzystywania zdobytych informacji nie daje oczekiwanych rezultat\u00f3w. Brzmi zach\u0119caj\u0105co?<\/strong> Je\u015bli tak, zapraszam do zapoznania si\u0119 z tematem.<\/p>\n\n\n\n

Idea i nazewnictwo<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tek poznajmy pewnego pana. Nazywa\u0142 si\u0119 Niklas Luhmann i by\u0142 niemieckim socjologiem
i teoretykiem spo\u0142ecznym. \u015awiat socjologii uwa\u017ca go za jednego ze swoich najwybitniejszych przedstawicieli, g\u0142\u00f3wnie z powodu opracowania teorii spo\u0142ecze\u0144stwa (teoria system\u00f3w autopojetycznych). Jednak s\u0142awa Niklasa Luhmanna wysz\u0142a tak\u017ce poza kr\u0105g socjolog\u00f3w. Sta\u0142o si\u0119 to za spraw\u0105 pewnego systemu, kt\u00f3ry pozwoli\u0142 Luhmannowi sta\u0107 si\u0119 autorem kilkudziesi\u0119ciu ksi\u0105\u017cek i setek artyku\u0142\u00f3w naukowych.<\/p>\n\n\n\n

Ten system to Zettelkasten<\/strong>,zwany tak\u017ce Smart Notes<\/strong>. Nazwa Zettelkasten bardzo dobrze opisuje zestaw narz\u0119dzi u\u017cywanych w tej metodzie, bowiem Zettel<\/em> to z j\u0119zyka niemieckiego kawa\u0142ek papieru, a kasten<\/em> to pude\u0142ko. Kawa\u0142kiem papieru jest tu zwyk\u0142a kartka rozmiaru poczt\u00f3wki, a pude\u0142ko \u2013 no c\u00f3\u017c, to zwyk\u0142e pude\u0142ko, kt\u00f3rego rozmiar pozwala na przechowywanie tych karteczek. Po co te karteczki i pude\u0142ka? O tym opowiem za chwil\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Odnios\u0119 si\u0119 jeszcze do drugiej nazwy, czyli Smart Notes. Ta nazwa z kolei bardziej okre\u015bla ide\u0119 stoj\u0105c\u0105 za t\u0105 metod\u0105. O ile same notatki, p\u00f3ki co, nie maj\u0105 swojej inteligencji, to ju\u017c ca\u0142y system pozwala na inteligentne przetwarzanie informacji, kt\u00f3re do Ciebie docieraj\u0105. Oczywi\u015bcie najlepszy nawet system nie w\u0142o\u017cy Ci wiedzy do g\u0142owy (p\u00f3ki co), ale je\u015bli mo\u017cna gromadzi\u0107 dane w spos\u00f3b, kt\u00f3ry znacznie uprasza ich p\u00f3\u017aniejsze przetwarzanie<\/strong> i wykorzystywanie, to czemu nie?<\/p>\n\n\n\n

Czym jest metoda Zettelkasten?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"Notatki<\/a>
Ryc. 1 Notatki Luhmanna<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Porozmawiali\u015bmy troch\u0119 o nazwach tej tajemniczej metody robienia notatek. Ale nazwa to nie wszystko. Czym wi\u0119c jest ten Zettelkasten, po co te poczt\u00f3wki i pude\u0142ka i czy w dzisiejszych czasach kto\u015b w og\u00f3le korzysta z fizycznych karteczek?<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo kariera zawodowa Niklasa Luhmanna by\u0142a zwi\u0105zana z prawem. Po studiach prawniczych pracowa\u0142 jako urz\u0119dnik administracyjny w L\u00fcneburgu. Jednak to nie ta dziedzina go fascynowa\u0142a. Po pracy oddawa\u0142 si\u0119 czytaniu publikacji zwi\u0105zanych z socjologi\u0105. Wszystko, co czyta\u0142, sk\u0142ania\u0142o go do r\u00f3\u017cnych przemy\u015ble\u0144, rodzi\u0142y mu si\u0119 w g\u0142owie nowe idee. \u017beby zbiera\u0107 te wszystkie wnioski i inspiracje postanowi\u0142 notowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo robi\u0142 to w \u201eklasyczny\u201d spos\u00f3b, zakre\u015blaj\u0105c cytaty w ksi\u0105\u017ckach, czy streszczaj\u0105c jakie\u015b zagadnienia na kartce. Zauwa\u017cy\u0142 jednak, \u017ce takie robienie notatek jest nieefektywne i do niczego nie prowadzi. Nawet, je\u015bli by u\u0142o\u017cy\u0107 notatki kategoriami czy tematami, czego\u015b brakowa\u0142o. Czego? Po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzy rozsianymi po r\u00f3\u017cnych miejscach zapiskami. Luhmann uwa\u017ca\u0142, \u017ce pojedyncza notatka na nic si\u0119 zda<\/strong>, dop\u00f3ki nie stanie si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 wi\u0119kszej uk\u0142adanki.<\/p>\n\n\n\n

Wiedz\u0105c, jakie ma potrzeby i co chce osi\u0105gn\u0105\u0107 za pomoc\u0105 procesu uczenia si\u0119, Luhmann znalaz\u0142 inny system notowania (nie wymy\u015bli\u0142 metody Zettelkasten \u2013 po raz pierwszy zosta\u0142a ona opracowana w XVI wieku i modyfikowana przez kolejnych jej u\u017cytkownik\u00f3w i propagator\u00f3w). Potrzebowa\u0142 go do szybszego i bardziej efektywnego zg\u0142\u0119biania zagadnie\u0144 z interesuj\u0105cych go dziedzin nauki.<\/p>\n\n\n\n

Postanowi\u0142 spisywa\u0107 swoje my\u015bli i spostrze\u017cenia na karteczkach \u2013 ka\u017cda my\u015bl to oddzielna kartka. Notatki by\u0142y zwi\u0119z\u0142e, klarowne i pisane pe\u0142nymi zdaniami. Zupe\u0142nie tak, jakby chcia\u0142 przekaza\u0107 jak\u0105\u015b my\u015bl innej osobie, ale bez tzw. \u201eowijania w bawe\u0142n\u0119\u201d. Ka\u017cda notatka mia\u0142a swoje ID<\/strong>, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego mo\u017cna by\u0142o \u0142atwo j\u0105 odnale\u017a\u0107 i powi\u0105za\u0107 z innymi notatkami. W\u0142a\u015bnie to powi\u0105zanie jest kluczowe, dlatego opr\u00f3cz ID danej notatki, Luhmann dodawa\u0142 tak\u017ce odno\u015bniki do innych powi\u0105zanych notatek<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

System powi\u0105za\u0144<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Je\u015bli nowa notatka by\u0142a bezpo\u015brednio zwi\u0105zana z ju\u017c istniej\u0105c\u0105 (np. by\u0142 to komentarz do istniej\u0105cego zapisku), dostawa\u0142a ona kolejny numer, aby zwi\u0105zane ze sob\u0105 notatki by\u0142y jak najbli\u017cej. Czyli przyk\u0142adowo: pierwsza notatka mia\u0142a ID = 1, wi\u0119c komentarz do niej powinien mie\u0107 ID = 2. Je\u015bli numer 2 jest ju\u017c zaj\u0119ty, to nale\u017cy u\u017cy\u0107 np. ID = 1a. Dzi\u0119ki temu tworzy\u0142y si\u0119 sieci zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy pojedynczymi pomys\u0142ami, porz\u0105dkuj\u0105c i scalaj\u0105c wiedz\u0119 zdobywan\u0105 w danym obszarze.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkie zapisane i opatrzone identyfikatorami karty trafia\u0142y do pude\u0142ka. Wszystkie po kolei. W tej metodzie nie trzeba tworzy\u0107 \u017cadnej struktury, wymy\u015bla\u0107 kategorii, uk\u0142ada\u0107 notatek tematycznie. Wg Luhmanna istotne jest to, w jakim kontek\u015bcie chcesz odnale\u017a\u0107 dan\u0105 notatk\u0119, a nie do jakiej kategorii b\u0119dzie przypisana<\/strong>. Dlatego w\u0142a\u015bnie wystarczy sensowna numeracja notatek umo\u017cliwiaj\u0105ca ich p\u00f3\u017aniejsze po\u0142\u0105czenia.<\/p>\n\n\n\n

Swoimi s\u0142owami<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz po\u0142\u0105cze\u0144, jest jeszcze jedna istotna rzecz: pisanie notatek swoimi s\u0142owami. Unikanie kopiowania czy przepisywania ca\u0142ych fragment\u00f3w innych publikacji (chyba, \u017ce \u015bwiadomie decydujesz si\u0119 na u\u017cycie cytatu) jest bardzo wa\u017cne, poniewa\u017c aby napisa\u0107 co\u015b swoimi s\u0142owami, musisz si\u0119 chwil\u0119 nad tym zagadnieniem zastanowi\u0107, wi\u0119c do g\u0142owy przychodz\u0105 Ci dodatkowe przemy\u015blenia w temacie.<\/p>\n\n\n\n

To tak\u017ce dow\u00f3d na zrozumienie danego problemu \u2013 je\u015bli potrafisz co\u015b w prosty spos\u00f3b wyt\u0142umaczy\u0107, to znaczy, \u017ce materia\u0142 zosta\u0142 opanowany<\/strong>. Takiego podej\u015bcia mo\u017cna u\u017cy\u0107 podczas czytania ksi\u0105\u017cek. Czytanie ze zrozumieniem wbrew pozorom nie jest \u0142atwe, a zapami\u0119tanie na d\u0142u\u017cej tego, co si\u0119 przeczyta\u0142o \u2013 jeszcze trudniejsze. Zapewne dobrze opowiedziana historia z ksi\u0105\u017cki beletrystycznej zostanie w g\u0142owie przez d\u0142ugi okres czasu, ale je\u015bli chodzi o ksi\u0105\u017cki rozwojowe czy naukowe, to tutaj jest ju\u017c trudniej. Tego typu ksi\u0105\u017cki s\u0105 zazwyczaj napakowane wiedz\u0105, a je\u015bli nie ma si\u0119 nadzwyczaj dobrej pami\u0119ci, spo\u015br\u00f3d tych wszystkich informacji zapami\u0119ta si\u0119 jedynie garstk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Tu w\u0142a\u015bnie z pomoc\u0105 przychodzi Zettelkasten. Robi\u0105c notatki podczas czytania<\/strong> (podkre\u015blam s\u0142owo podczas), mo\u017cna nauczy\u0107 si\u0119 i zapami\u0119ta\u0107 o wiele wi\u0119cej, ni\u017c np. zakre\u015blaj\u0105c ca\u0142e fragmenty, do kt\u00f3rych zazwyczaj si\u0119 nie wraca.<\/p>\n\n\n\n

Jest jeszcze jedna korzy\u015b\u0107. Mo\u017ce nie ka\u017cdemu si\u0119 ona przyda, bo nie ka\u017cdy zajmuje si\u0119 pisaniem artyku\u0142\u00f3w czy ksi\u0105\u017cek, ale jest ca\u0142kiem przyjemnym efektem ubocznym. Pisz\u0105c dan\u0105 notatk\u0119 pe\u0142nymi zdaniami i swoimi s\u0142owami, masz gotowy fragment, kt\u00f3ry mo\u017cesz wykorzysta\u0107 tworz\u0105c p\u00f3\u017aniejsz\u0105 publikacj\u0119. Dzi\u0119ki takiemu prowadzeniu notatek problem \u201epustej kartki\u201d Ci\u0119 nie dotyczy. Nawet, gdy siadasz do pisania nowego tekstu, du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pracy masz wykonan\u0105 \u2013 wystarczy zebra\u0107 notatki
z danego kontekstu i z nich skorzysta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bnie co\u015b takiego ze swoimi notatkami zrobi\u0142 Niklas Luhmann. Zebra\u0142 je i napisa\u0142 prac\u0119, kt\u00f3r\u0105 zani\u00f3s\u0142 pewnemu profesorowi socjologii. Rzeczony profesor by\u0142 tak zachwycony, \u017ce a\u017c zasugerowa\u0142 Luhmannowi profesur\u0119 (za moich czas\u00f3w, na studiach mo\u017cna by\u0142o co najwy\u017cej plusik dosta\u0107 za \u0142adne prowadzenie notatek\u2026). Wtedy jeszcze Luhmann nie mia\u0142 \u017cadnych kwalifikacji na to stanowisko, nawet nie studiowa\u0142 socjologii, ale to nie stanowi\u0142o dla niego przeszkody.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki swojemu Zettelkasten by\u0142 w stanie spe\u0142ni\u0107 wszystkie formalne wymagania w mniej ni\u017c rok i zacz\u0105\u0107 wykonywa\u0107 zaw\u00f3d, jaki najbardziej mu odpowiada\u0142. Ten przyk\u0142ad pokazuje, jaki efekt mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 dzi\u0119ki ma\u0142ym, ale systematycznym krokom<\/strong>. Pierwsze kroki b\u0119d\u0105 najtrudniejsze, poniewa\u017c tworzenie notatek w tym systemie wymaga wyrobienia sobie pewnego nawyku, ale z ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 napisan\u0105 notatk\u0105 b\u0119dzie coraz \u0142atwiej. Ani si\u0119 obejrzysz, a Twoje pude\u0142ko wype\u0142ni si\u0119 po brzegi pomys\u0142ami i spostrze\u017ceniami, kt\u00f3re po\u0142\u0105czone ze sob\u0105 na r\u00f3\u017cne sposoby b\u0119d\u0105 pokazywa\u0142y znane zagadnienia w zupe\u0142nie nowym \u015bwietle.<\/p>\n\n\n\n

Jak zacz\u0105\u0107?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"Zettelkasten<\/a>
Ryc. 2 Zettelkasten Luhmanna<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Sporo ju\u017c wiesz o samej metodzie i jej zaletach. Opisa\u0142am og\u00f3lny mechanizm dzia\u0142ania, ale jak go wykorzysta\u0107 w praktyce? Czy trzeba szuka\u0107 pude\u0142ka po butach i kupi\u0107 plik karteczek, na kt\u00f3rych b\u0119dziesz zapisywa\u0107 wszystko, co tylko si\u0119 da?<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna, ale nie trzeba. Je\u015bli perspektywa wyprawy do sklepu papierniczego powoduje u\u015bmiech na twarzy i nag\u0142y przyp\u0142yw szcz\u0119\u015bcia, nic nie stoi na przeszkodzie, aby wypr\u00f3bowa\u0107 Zettelkasten w formie jak najbardziej zbli\u017conej do pierwotnej. Je\u015bli natomiast wolisz notowa\u0107 cyfrowo<\/strong> lub po prostu nie chcesz otacza\u0107 si\u0119 pude\u0142kami pe\u0142nymi karteczek, masz do dyspozycji kilka aplikacji, kt\u00f3re zosta\u0142y stworzone do Smart Notes. Mo\u017cna te\u017c stosowa\u0107 system mieszany \u2013 metoda jest tak uniwersalna, \u017ce da si\u0119 j\u0105 dostosowa\u0107 do swoich potrzeb.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy jedynie pami\u0119ta\u0107, by po prostu tworzy\u0107 notatki przy ka\u017cdej mo\u017cliwej okazji, pisa\u0107 je swoimi s\u0142owami i \u0142\u0105czy\u0107 ze sob\u0105. To s\u0105 podstawowe zasady, bez kt\u00f3rych metoda nie ma sensu.<\/p>\n\n\n\n

Struktura notatek<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

A jak wygl\u0105da struktura notatek tworzonych t\u0105 metod\u0105? Sonke Ahrens, autor ksi\u0105\u017cki \u201eHow to take smart notes<\/a><\/em>\u201d (kt\u00f3ra jest kompendium wiedzy o metodzie Zettelkasten), proponuje podzia\u0142 notatek na 4 typy.<\/p>\n\n\n\n

Notatki przelotne (ang. fleeting notes)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Zalicza si\u0119 do nich wszelkie \u201eprzypominajki\u201d, szybkie zapiski czy zal\u0105\u017cki pomys\u0142\u00f3w \u2013 generalnie wszystkie informacje, kt\u00f3re chcesz zachowa\u0107, ale te\u017c nie masz w danym momencie czasu, aby zrobi\u0107 z nich porz\u0105dn\u0105 notatk\u0119. Nale\u017cy je przechowywa\u0107 w miejscu, kt\u00f3re b\u0119dzie Twoj\u0105 skrzynk\u0105 odbiorcz\u0105. \u017beby nie robi\u0107 ba\u0142aganu (zar\u00f3wno w g\u0142owie jak i w domu), wszystkie notatki tego typu powinno si\u0119 przeprocesowa\u0107 w ci\u0105gu kilku dni, a nast\u0119pnie wyrzuci\u0107. Nie warto zachowywa\u0107 tych notatek na d\u0142u\u017cej, poniewa\u017c je\u015bli po 2 \u2013 3 dniach nie przetworzysz zapisanej informacji, prawdopodobnie nie b\u0119dziesz pami\u0119ta\u0107, o co wtedy chodzi\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Notatki z literatury (ang. literature notes)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Do tej grupy trafiaj\u0105 notatki powsta\u0142e w procesie czytania. Powinny by\u0107 zwi\u0119z\u0142e i pisane swoimi s\u0142owami. Powinno si\u0119 unika\u0107 cytat\u00f3w (przepisywania fragment\u00f3w ksi\u0105\u017cki na kartk\u0119 lub po prostu zaznaczania ich bezpo\u015brednio w ksi\u0105\u017cce) \u2013 chyba, \u017ce \u015bwiadomie chce si\u0119 go p\u00f3\u017aniej u\u017cy\u0107. Napisanie chocia\u017cby kr\u00f3ciutkiej notatki, kt\u00f3ra parafrazuje s\u0142owa autora lepiej wp\u0142ynie na proces zapami\u0119tywania ni\u017c spisywanie ca\u0142ych stron cytat\u00f3w. Takie notatki najlepiej umieszcza\u0107 w systemie do przechowywania \u017ar\u00f3de\u0142 razem ze szczeg\u00f3\u0142ami bibliograficznymi.<\/p>\n\n\n\n

Notatki trwa\u0142e (ang. permament notes)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

To wynik pracy w\u0142o\u017conej w przetwarzanie zapisk\u00f3w zaliczanych do pierwszego i drugiego typu. Znajduj\u0105 si\u0119 tu notatki pisane w spos\u00f3b zrozumia\u0142y, tak, aby nawet po kilku latach nie traci\u0142y swojej merytorycznej warto\u015bci. Tych notatek nie nale\u017cy wyrzuca\u0107. Powinny by\u0107 przechowywane w jednym miejscu i mie\u0107 jednolit\u0105 form\u0119. Wa\u017cne, aby by\u0142y pisane swoimi s\u0142owami i aby przedstawia\u0142y Tw\u00f3j tok rozumowania i by\u0142y wynikiem Twoich przemy\u015ble\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Notatki zwi\u0105zane z projektem (ang. project notes)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

To taka mieszanka powy\u017cszych typ\u00f3w. S\u0105 to notatki tworzone w spos\u00f3b w\u0142a\u015bciwy dla notatek trwa\u0142ych, ale po zako\u0144czeniu danego projektu mog\u0105 by\u0107 wyrzucone lub zarchiwizowane. Powinny by\u0107 przechowywane w oddzielnym folderze, po\u015bwi\u0119conym danemu projektowi.<\/p>\n\n\n\n

Celowo pisz\u0119 tu o typach notatek, a nie o kategoriach. Nie ma potrzeby, aby kategoryzowa\u0107 notatki. To dodatkowy wysi\u0142ek. Ponadto, tak jak wspomnia\u0142am wcze\u015bniej, lepiej \u0142\u0105czy\u0107 ze sob\u0105 notatki ni\u017c je kategoryzowa\u0107. By\u0107 mo\u017ce podzia\u0142 na kategorie wydaje si\u0119 by\u0107 lepszy pod wzgl\u0119dem organizacyjnym, jednak nie chodzi o stworzenie archiwum, do kt\u00f3rego si\u0119 zagl\u0105da raz na 5 lat. Chodzi o stworzenie sieci na wz\u00f3r po\u0142\u0105cze\u0144 neuronowych<\/strong>, z kt\u00f3rych korzysta si\u0119 na co dzie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Tworzenie \u201esieci neuronowej\u201d z notatek<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Jakich narz\u0119dzi potrzebujesz, aby tak\u0105 sie\u0107 stworzy\u0107?<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Kartki i d\u0142ugopisu (lub jakiejkolwiek aplikacji do notatek na komputerze czy telefonie) \u2013 do zapisywania wszystkiego, co przyjdzie Ci do g\u0142owy i uwa\u017casz to za warte zapisania. A c\u00f3\u017c takiego jest warte zapisania? Wszystko, co p\u00f3\u017aniej b\u0119dziesz przetwarza\u0107 i zachowywa\u0107 na sta\u0142e.<\/li>\n\n\n\n
  2. Systemu przechowuj\u0105cego wszystkie \u017ar\u00f3d\u0142a (np. Zotero<\/a>) \u2013 do przechowywania notatek powstaj\u0105cych np. podczas czytania oraz odniesie\u0144 do publikacji, fragment\u00f3w ksi\u0105\u017cek czy artyku\u0142\u00f3w, na podstawie kt\u00f3rych zapisano dan\u0105 notatk\u0119.<\/li>\n\n\n\n
  3. Pude\u0142ka (ang. slip-box<\/em>) \u2013 mo\u017ce by\u0107 zwyk\u0142y karton, je\u015bli piszesz notatki odr\u0119cznie lub aplikacja (Obsidian<\/a> czy Roam Research<\/a>) na komputerze lub telefonie dla notatek cyfrowych. Tutaj b\u0119d\u0105 przechowywane wszystkie notatki trwa\u0142e. I je\u015bli wybierzesz wersj\u0119 cyfrow\u0105, b\u0119dzie \u0142atwiej \u0142\u0105czy\u0107 zwi\u0105zane ze sob\u0105 notatki.<\/li>\n\n\n\n
  4. Edytor tekstu \u2013 najlepiej, \u017ceby by\u0142 kompatybilny z aplikacj\u0105 do przechowywania referencji, aby wszystko maksymalnie u\u0142atwi\u0107.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Schemat tworzenia notatek jest prosty, ale wymaga wyrobienia sobie nawyku. Przyk\u0142adowo, je\u015bli czytasz ksi\u0105\u017ck\u0119 z nadziej\u0105, \u017ce du\u017co si\u0119 z niej nauczysz, we\u017a do czytania kartk\u0119 i d\u0142ugopis. W trakcie czytania zapisuj najwa\u017cniejsze rzeczy. Mo\u017ce czytaj\u0105c cudz\u0105 wypowied\u017a, przyjdzie Ci do g\u0142owy rozwi\u0105zanie jakiego\u015b w\u0142asnego problemu lub b\u0119dziesz w stanie odnie\u015b\u0107 s\u0142owa autora do jakie\u015b sytuacji z Twojego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

    Na tym etapie nie musisz przejmowa\u0107 si\u0119 form\u0105 \u2013 po to w\u0142a\u015bnie s\u0105 notatki przelotne. Wa\u017cne, aby zapisa\u0107 my\u015bl, zanim ucieknie<\/strong> i zaznaczy\u0107, z jakiego \u017ar\u00f3d\u0142a pochodzi zapisek<\/strong>. Oczywi\u015bcie takie aktywne czytanie zajmie wi\u0119cej czasu, ale podejrzewam, \u017ce przeczytanie dobrej ksi\u0105\u017cki bez zrozumienia czy zapami\u0119tania zawartych w niej idei na d\u0142u\u017cej to marnowanie cennych chwil.<\/p>\n\n\n\n

    W ostatecznym rozrachunku lepiej mie\u0107 na koncie jedn\u0105 przeczytan\u0105 i zrozumian\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 w danym temacie, z kt\u00f3rej zostanie Ci masa warto\u015bciowych notatek i po\u0142\u0105cze\u0144 z innymi tematami, ni\u017c kilka, po kt\u00f3rych zostaje tylko irytacja, \u017ce zn\u00f3w wszystko posz\u0142o na marne.<\/p>\n\n\n\n

    Kolejnym krokiem b\u0119dzie zebranie bie\u017c\u0105cych zapisk\u00f3w i stworzenie na ich podstawie docelowych notatek. Teraz nadchodzi czas, aby rozwin\u0105\u0107 zapisane zal\u0105\u017cki pomys\u0142\u00f3w, por\u00f3wna\u0107 nowe informacje ze swoimi do\u015bwiadczeniami, wyrazi\u0107 w\u0142asnymi s\u0142owami nowo zdobyt\u0105 wiedz\u0119 i przela\u0107 to wszystko na papier (lub ekran) tworz\u0105c trwa\u0142\u0105 notatk\u0119. Nast\u0119pnie tak\u0105 notatk\u0119 wk\u0142ada si\u0119 do pude\u0142ka (fizycznego b\u0105d\u017a cyfrowego), opatruj\u0105c j\u0105 odpowiednim numerem i\/ lub dodaj\u0105c do niej po\u0142\u0105czenia do istniej\u0105cych ju\u017c notatek, z kt\u00f3rymi jest zwi\u0105zana (je\u015bli ju\u017c takowe posiadasz).<\/p>\n\n\n\n

    Tym sposobem budujesz swoj\u0105 skarbnic\u0119 wiedzy krok po kroku. Wa\u017cne, aby zachowa\u0107 regularno\u015b\u0107, na bie\u017c\u0105co opracowywa\u0107 notatki przelotne i oczywi\u015bcie aktywnie korzysta\u0107 ze zbioru notatek trwa\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n

    Czego unika\u0107?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

    Czego nie powinni\u015bmy robi\u0107, je\u015bli zale\u017cy nam na tworzeniu warto\u015bciowych notatek?<\/p>\n\n\n\n

    Liniowe prowadzenie notatek<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Wiele poradnik\u00f3w m\u00f3wi o prowadzeniu zeszytu, w kt\u00f3rym na bie\u017c\u0105co zapisuje si\u0119 ciekawe informacje, pomys\u0142y, jakie przychodz\u0105 do g\u0142owy czy podsumowanie, czego si\u0119 nauczy\u0142o danego dnia. Sama idea prowadzenia takiego dziennika jest bardzo dobra i na pewno lepsza ni\u017c brak jakiegokolwiek notowania. Jednak niesie ze sob\u0105 pewne zagro\u017cenie \u2013 pisanie dla samego pisania.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Prowadz\u0105c taki dziennik, zape\u0142niasz go mn\u00f3stwem dobrych pomys\u0142\u00f3w, ale je\u015bli do nich nie wracasz, to ca\u0142y wielki wysi\u0142ek idzie na marne<\/strong>. Najlepszy nawet system bez regularnego przegl\u0105du staje si\u0119 bezu\u017cyteczny. Samo wyszukiwanie informacji w takim dzienniku mo\u017ce by\u0107 utrudnione, o ile nie masz spisu tre\u015bci, indeks\u00f3w odno\u015bnik\u00f3w itp. Jednak, je\u015bli kto\u015b bardzo lubi ten spos\u00f3b notowania \u2013 mo\u017cna go potraktowa\u0107 jako notatki przelotne. Notowa\u0107 w zeszycie, co tylko przyjdzie na my\u015bl i na bie\u017c\u0105co przekszta\u0142ca\u0107 zapiski w notatki trwa\u0142e.<\/p>\n\n\n\n

    Prowadzenie oddzielnych \u201epude\u0142ek\u201d do ka\u017cdego projektu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Wcze\u015bniej wspomnia\u0142am, \u017ce jednym z typ\u00f3w notatek w metodzie Zettelkasten s\u0105 notatki w\u0142a\u015bciwe dla danego projektu. Zatem dlaczego posiadanie wielu \u201eZettelkasten\u00f3w\u201d to z\u0142y pomys\u0142? Chodzi g\u0142\u00f3wnie o trudno\u015b\u0107 w zarz\u0105dzaniu tym wszystkim i brak po\u0142\u0105czenia mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi projektami.<\/p>\n\n\n\n

    Je\u015bli notatki tworzone z ka\u017cdej przeczytanej ksi\u0105\u017cki b\u0119dziesz traktowa\u0107 jako oddzielny projekt, rezygnujesz z podstawowej cechy tej metody \u2013 po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzy informacjami<\/strong>. Je\u015bli ka\u017cdy temat traktuje si\u0119 oddzielnie lub kategoryzuje si\u0119 ca\u0142\u0105 pozyskiwan\u0105 wiedz\u0119, nie jest si\u0119 w stanie spojrze\u0107 na wszystko ca\u0142o\u015bciowo, nie dostrzega si\u0119 nieoczywistych na pierwszy rzut oka zale\u017cno\u015bci, jakie mo\u017cna by by\u0142o wychwyci\u0107, zbieraj\u0105c i przegl\u0105daj\u0105c ca\u0142\u0105 swoj\u0105 wiedz\u0119 w jednym miejscu.<\/p>\n\n\n\n

    Ograniczania si\u0119 tylko do notatek przelotnych<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Je\u015bli notujesz du\u017co i cz\u0119sto, gromadzisz poka\u017any zas\u00f3b materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 znacz\u0105co wzbogaci\u0107 Twoj\u0105 wiedz\u0119. Jednak, gdy nie pracujesz z tymi notatkami, zamiast nowych pomys\u0142\u00f3w masz nowe zmartwienia<\/strong>. Notatki mno\u017c\u0105 si\u0119 i coraz trudniej zabra\u0107 si\u0119 za ich przetwarzanie. Dlatego samo gromadzenie materia\u0142\u00f3w nie wystarczy. Notatki przelotne s\u0105 niezb\u0119dne w procesie uczenia si\u0119, ale je\u015bli nie powstaj\u0105 z nich notatki trwa\u0142e, trac\u0105 na znaczeniu.<\/p>\n\n\n\n

    Podsumowanie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

    Dzi\u0119kuj\u0119 Ci bardzo za przeczytanie tego artyku\u0142u. Mam nadziej\u0119, \u017ce przedstawione informacje zach\u0119ci\u0142y Ci\u0119 do sprawdzenia, czy metoda Zettelkasten jest dla Ciebie. Je\u015bli argumenty stoj\u0105ce za t\u0105 metod\u0105 do Ciebie przemawiaj\u0105, zach\u0119cam do przeczytania ksi\u0105\u017cki \u201eHow to take smart notes<\/a>\u201d Sonke Ahrensa, o kt\u00f3rej wspomnia\u0142am wcze\u015bniej. Je\u015bli nie masz na to czasu, proponuj\u0119 po prostu zacz\u0105\u0107 \u2013 kawa\u0142ek kartki i d\u0142ugopis na pocz\u0105tek wystarcz\u0105. A gdyby pojawi\u0142y si\u0119 pytania \u2013 zawsze mo\u017cna si\u0119gn\u0105\u0107 do \u017ar\u00f3de\u0142 b\u0105d\u017a zada\u0107 je w komentarzu.<\/p>\n\n\n\n

    Je\u015bli chcesz dowiedzie\u0107 si\u0119 czego\u015b wi\u0119cej na temat aplikacji, jakich mo\u017cesz u\u017cywa\u0107 do tworzenia Zettelkasten, to polecam obejrze\u0107 wybrany tutorial na platformie YouTube. Jest ich ca\u0142kiem sporo, wi\u0119c podam kilka przyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

    Obsidian:<\/strong><\/p>\n\n\n\n