Niekt\u00f3rzy projektanci nowych us\u0142ug<\/b> nie zdaj\u0105 sobie sprawy, jak wielkim \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji i rozwoju Design Thinking mog\u0105 by\u0107 kraje rozwijaj\u0105ce si\u0119. Pa\u0144stwa afryka\u0144skie, zwykle niekojarzone z rozwojem technologicznym, osi\u0105gaj\u0105 zaskakuj\u0105co wysoki poziom zaawansowania w us\u0142ugach mobilnych, zw\u0142aszcza p\u0142atno\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n
Niedawno byli\u015bmy \u015bwiadkami uruchomienia w Polsce p\u0142atno\u015bci z wykorzystaniem technologii Near Field Communication (NFC). Jako europejski lider p\u0142atno\u015bci zbli\u017ceniowych, Polska by\u0142a poligonem do\u015bwiadczalnym dla tej technologii. NFC wzbudza wiele emocji i oczekiwa\u0144, ale co ciekawe, wykorzystanie telefonu w p\u0142atno\u015bciach nie jest nowym pomys\u0142em. Pionierem i liderem w tej dziedzinie jest kraj bardzo rzadko kojarzony z tak\u0105 innowacyjno\u015bci\u0105. W Kenii, bo o niej mowa, us\u0142uga o nazwie M-PESA jest u\u017cywana od 2007 roku.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Z artyku\u0142u dowiesz si\u0119 wi\u0119cej o projekcie aplikacji bankowej M-PESA.<\/p>\n\n\n\n Kluczem do sukcesu projektu okaza\u0142o si\u0119 odkrycie prawdziwego problemu z perspektywy klienta. To, co wcze\u015bniej sprawia\u0142o trudno\u015b\u0107 mieszka\u0144com Afryki Wschodniej, sta\u0142o si\u0119 szans\u0105 rozwoju technologicznego. Poczynione obserwacje zosta\u0142y prawid\u0142owo opisane i wdro\u017cone (co nie dzieje si\u0119 znowu a\u017c tak cz\u0119sto).<\/p>\n\n\n\n Warunki w Kenii w 2007 roku mog\u0142y wydawa\u0107 si\u0119 ma\u0142o obiecuj\u0105ce dla rozwoju us\u0142ug elektronicznych<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n Z drugiej strony pozytywn\u0105 cech\u0105 rynku okaza\u0142a si\u0119 szybko rozwijaj\u0105ca si\u0119 sie\u0107 kom\u00f3rkowa, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 fundamentem nowo powstaj\u0105cej us\u0142ugi.<\/p>\n\n\n\n Zapotrzebowanie na nowy spos\u00f3b transferu pieni\u0119dzy w Kenii wynika\u0142o po\u015brednio ze z\u0142ej sytuacji gospodarczej kraju. Spowodowa\u0142o to migracj\u0119 ludno\u015bci z obszar\u00f3w wiejskich do miast. Pojawi\u0142o si\u0119 wyzwanie: jak przekaza\u0107 zarobione pieni\u0105dze rodzinom, kt\u00f3re zosta\u0142y w domach?<\/p>\n\n\n\n By\u0142y 3 mo\u017cliwo\u015bci:<\/p>\n\n\n\n Pierwsze dwa sposoby by\u0142y ryzykowne, poniewa\u017c pieni\u0105dze cz\u0119sto nie dociera\u0142y do celu. Poczta natomiast dzia\u0142a\u0142a nieefektywnie i nieregularnie. W 2007 roku Safaricom, najwi\u0119kszy operator kom\u00f3rkowy w Afryce Wschodniej, przyszed\u0142 na ratunek i uruchomi\u0142 us\u0142ug\u0119 o nazwie M-PESA.<\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wnym has\u0142em reklamowym nowo uruchomionej us\u0142ugi by\u0142o \u201eWy\u015blij pieni\u0105dze do domu\u201d. Prosta i jasna komunikacja sta\u0142a si\u0119 kluczowa w kraju, w kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci nie rozumia\u0142a, czym s\u0105 bezgot\u00f3wkowe przekazy pieni\u0119\u017cne. M-PESA (\u201ePesa\u201d oznacza pieni\u0105dze w j\u0119zyku suahili) umo\u017cliwi\u0142a wys\u0142anie okre\u015blonej kwoty pieni\u0119dzy za pomoc\u0105 telefonu kom\u00f3rkowego do innego w\u0142a\u015bciciela telefonu, niekoniecznie zarejestrowanego w systemie.<\/p>\n\n\n\n Opr\u00f3cz wysy\u0142ania pieni\u0119dzy do bliskich, klienci M-PESA mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c przez telefon:<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cda z tych funkcjonalno\u015bci by\u0142a odpowiedzi\u0105 na potrzeby rynku, czego efektem jest system prosty i dopasowany do potrzeb u\u017cytkownik\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Aplikacja M-PESA jest bardzo prosta w obs\u0142udze. Do\u015b\u0107 ascetyczny projekt interfejsu wynika z rodzaju urz\u0105dze\u0144 u\u017cywanych przez Kenijczyk\u00f3w. S\u0105 to telefony starszej generacji, kt\u00f3re nie maj\u0105 jeszcze m.in.: wbudowanych ekran\u00f3w dotykowych, dost\u0119pu do Internetu czy innych funkcjonalno\u015bci, znanych z naszych smartfon\u00f3w. Kenijczycy najcz\u0119\u015bciej korzystaj\u0105 z telefon\u00f3w, kt\u00f3re kilkana\u015bcie lat temu by\u0142y powszechne w Europie.<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n Co wi\u0119cej, aplikacja posiada bardzo prost\u0105 architektur\u0119 informacji. Wszystkie jego elementy to absolutne minimum, kt\u00f3re gwarantuje sprawn\u0105 i intuicyjn\u0105 obs\u0142ug\u0119..<\/p>\n\n\n\n W 2012 roku oko\u0142o 61 miliard\u00f3w dolar\u00f3w zosta\u0142o przekazanych w Afryce za pomoc\u0105 telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych. Jest to wi\u0119ksza suma ni\u017c \u0142\u0105czne transfery dokonane t\u0105 metod\u0105 w Europie i USA. W zesz\u0142ym roku M-PESA mia\u0142a oko\u0142o 17 milion\u00f3w zarejestrowanych u\u017cytkownik\u00f3w w Kenii. Opr\u00f3cz kraju macierzystego us\u0142uga zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c wprowadzona w innych krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119, takich jak Tanzania i Republika Po\u0142udniowej Afryki.<\/p>\n\n\n\n W dziesi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 powstania M-PESA obs\u0142ugiwa\u0142a 30 milion\u00f3w klient\u00f3w w 10 krajach. Obecnie 96% gospodarstw domowych poza stolic\u0105 Kenii, Nairobi, ma co najmniej jedno konto M-PESA.<\/p>\n\n\n\n Badania wykaza\u0142y, \u017ce gospodarstwa domowe korzystaj\u0105ce z M-PESA s\u0105 w stanie lepiej przetrzyma\u0107 nag\u0142y spadek dochod\u00f3w, poniewa\u017c dzi\u0119ki \u0142atwiej otrzymywanym transferom pieni\u0119\u017cnym oszcz\u0119dzaj\u0105 wi\u0119cej \u015brodk\u00f3w. Co wi\u0119cej, M-PESA doprowadzi\u0142a do wzmocnienia pozycji finansowej<\/a> kobiet i pomog\u0142a im uzyska\u0107 kontrol\u0119 nad swoimi dochodami. Wp\u0142yn\u0119\u0142o to na zmian\u0119 ich sytuacji zawodowej \u2013 odej\u015bcia od tradycyjnego rolnictwa do bardziej op\u0142acalnych zaj\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n Przyj\u0119cie M-PESA mia\u0142o ogromny wp\u0142yw na scen\u0119 startupow\u0105 Nairobi. W ci\u0105gu ostatnich kilku lat ekosystem startup\u00f3w w Nairobi rozwija\u0142 si\u0119 bardzo aktywnie<\/strong> dzi\u0119ki modelom biznesowym opartym na fundamentach M-PESA. Kenijskie startupy zarobi\u0142y \u0142\u0105cznie 32,8 miliona dolar\u00f3w w 2017 r. Zgodnie z najnowszym raportem African Tech Startups Funding Report<\/a>, by\u0142a to trzecia co do wielko\u015bci kwota zebrana przez jakikolwiek kraj na kontynencie. Obecnie w Kenii dzia\u0142a 38 startup\u00f3w fin-tech.<\/p>\n\n\n\n M-PESA po\u0142\u0105czy\u0142a dziesi\u0105tki milion\u00f3w klient\u00f3w z dost\u0119pem do us\u0142ug finansowych, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do ponad trzykrotnego wzrostu formalnej integracji finansowej w ca\u0142ej Afryce. W r\u00f3wnym stopniu zmieni\u0142a standard \u017cycia na obszarach wiejskich oraz zapewni\u0142a kobietom dost\u0119p do ich finans\u00f3w i kontrol\u0119 nad nimi. Wykorzystana przez wielu do nap\u0119dzania gospodarki cyfrowej, M-PESA wp\u0142yn\u0119\u0142a na wzmocnienia pozycji m\u0142odzie\u017cy, kszta\u0142tuj\u0105c przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107, zw\u0142aszcza w handlu elektronicznym.<\/p>\n\n\n\n Fenomenalny rozw\u00f3j M-PESA jest pi\u0119knym przyk\u0142adem tego, jak technologia mo\u017ce promowa\u0107 integracj\u0119 finansow\u0105 i zmienia\u0107 \u017cycie ludzi na lepsze<\/strong>. Rosn\u0105cy popyt na mobilne us\u0142ugi pieni\u0119\u017cne pozwoli\u0142 M-PESA rozwin\u0105\u0107 skrzyd\u0142a, mimo napotkania trudno\u015bci w niekt\u00f3rych obszarach. Rozszerzenie dzia\u0142alno\u015bci na nowe regiony ma w jeszcze wi\u0119kszym stopniu sprzyja\u0107 pokonywaniu barier ekonomicznych i realizowaniu aspiracji spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Pod wzgl\u0119dem spo\u0142eczno-ekonomicznym M-PESA zapewni\u0142a ratunek milionom ludzi, u\u0142atwiaj\u0105c bezpo\u015brednie wyp\u0142aty \u015brodk\u00f3w od rz\u0105d\u00f3w i organizacji pozarz\u0105dowych na rzecz uchod\u017ac\u00f3w, pacjent\u00f3w korzystaj\u0105cych z opieki zdrowotnej i os\u00f3b znajduj\u0105cych si\u0119 w trudnej sytuacji ekonomicznej. Sama M-PESA przyczyni\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do szybkiego rozwoju innych firm produkuj\u0105cych us\u0142ugi cyfrowe<\/strong> i znacznie przyspieszy\u0142a rozw\u00f3j startup\u00f3w w Afryce, a dok\u0142adniej w regionach o najwi\u0119kszej liczbie u\u017cytkownik\u00f3w aplikacji.<\/p>\n\n\n\n Przypadek M-PESA uczy, jak tworzy\u0107 dobry biznes. W skr\u00f3cie: korzystaj z danych, dbaj o uczucia innych i przekszta\u0142caj do\u015bwiadczenia. A w praktyce? Wdra\u017caj\u0105c strategi\u0119 Design Thinking, kt\u00f3ra ma na celu zbieranie i analizowanie danych, \u201es\u0142uchaj\u201d 3 g\u0142os\u00f3w (klienta, rynku i biznesu), a nast\u0119pnie stw\u00f3rz wsp\u00f3ln\u0105 warto\u015b\u0107. Jak pokazuje przypadek M-PESA, sukces odnosz\u0105 organizacje, kt\u00f3re anga\u017cuj\u0105 interesariuszy, pracownik\u00f3w i klient\u00f3w<\/strong> na bardzo wczesnych etapach procesu rozwoju us\u0142ug. Dzi\u0119ki tym praktykom mog\u0105 \u201eugry\u017a\u0107\u201d problem z perspektywy klienta.<\/p>\n\n\n\n Mieszka\u0144cy Afryki, mimo braku dost\u0119pu do najnowszych technologii i urz\u0105dze\u0144, s\u0105 prekursorami trend\u00f3w mobilnych. Z tego powodu warto przyjrze\u0107 si\u0119 nowym rozwi\u0105zaniom mobilnym na kontynencie przy projektowaniu us\u0142ug.<\/p>\n\n\n\n W artykule skupi\u0142em si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na opisaniu aplikacji wykorzystywanej w bankowo\u015bci mobilnej. Jednak zbieraj\u0105c materia\u0142y, <\/a>wielokrotnie natrafia\u0142em na przyk\u0142ady innych us\u0142ug, takich jak motoryzacja, energetyka i ochrona zdrowia, kt\u00f3rym r\u00f3wnie\u017c warto si\u0119 bli\u017cej przyjrze\u0107. Ten sukces pokazuje, \u017ce Afryka mo\u017ce odegra\u0107 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w rozwoju nowoczesnych us\u0142ug mobilnych i kszta\u0142towaniu wzorc\u00f3w dobrych praktyk my\u015blenia projektowego.<\/p>\n\n\nMy\u015blenie projektowe: poznaj prawdziwy problem<\/h2>\n\n\n\n
\n
Design thinking: UX i badania rynku<\/h2>\n\n\n\n
\n
My\u015blenie projektowe: rozwi\u0105zanie<\/h2>\n\n\n\n
\n
Rozszerzenie aplikacji M-PESA<\/h2>\n\n\n\n
Efekty M-PESA<\/h2>\n\n\n\n
Fenomenalny wzrost<\/h2>\n\n\n\n
Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n