My\u015blenie projektowe jest odpowiedzi\u0105 rodem z Princeton na zapotrzebowanie uwzgl\u0119dnienia klienta w procesie projektowania. Design thinking to metoda projektowania, kt\u00f3ra k\u0142adzie nacisk na rozumienie u\u017cytkownik\u00f3w, tworzenie innowacyjnych rozwi\u0105za\u0144 i iteracyjne testowanie pomys\u0142\u00f3w. Jest to podej\u015bcie, kt\u00f3re pochodzi g\u0142\u00f3wnie z obszaru projektowania, ale znalaz\u0142o zastosowanie w r\u00f3\u017cnych dziedzinach, w tym w biznesie, edukacji i in\u017cynierii.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wne za\u0142o\u017cenia design thinking to:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- koncentracja na u\u017cytkowniku \u2013 zrozumienie jego u\u015bwiadomionych i nieu\u015bwiadomionych potrzeb,<\/li>\n\n\n\n
- interdyscyplinarny zesp\u00f3\u0142 \u2013 spojrzenie na problem z wielu perspektyw,<\/li>\n\n\n\n
- eksperymentowanie i cz\u0119ste testowanie hipotez \u2013 budowanie prototyp\u00f3w i zbieranie feedbacku od u\u017cytkownik\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W efekcie powstaj\u0105 rozwi\u0105zania, kt\u00f3re s\u0105:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- po\u017c\u0105dane przez u\u017cytkownik\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n
- technologicznie wykonalne,<\/li>\n\n\n\n
- ekonomicznie uzasadnione.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
My\u015blenie projektowe zdoby\u0142o popularno\u015b\u0107 ze wzgl\u0119du na skuteczno\u015b\u0107 w rozwi\u0105zywaniu r\u00f3\u017cnorodnych problem\u00f3w z uwzgl\u0119dnieniem perspektywy u\u017cytkownik\u00f3w od samego pocz\u0105tku procesu projektowego.<\/p>\n\n\n\n
Opis poszczeg\u00f3lnych faz design thinking<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
![\"Design](\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/1-2.jpg\")
Ryc. 1 Design thinking \u2013 fazy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n Design thinking obejmuje zazwyczaj pi\u0119\u0107 g\u0142\u00f3wnych faz:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Empatia<\/strong> (ang. Empathize) \u2013 wczucie si\u0119 w problem. Celem tej fazy jest zrozumienie u\u017cytkownik\u00f3w i zidentyfikowanie ich potrzeb, problem\u00f3w i motywacji. Projektanci anga\u017cuj\u0105 si\u0119 bezpo\u015brednio z u\u017cytkownikami, obserwuj\u0105c ich dzia\u0142ania, rozmawiaj\u0105c z nimi i staraj\u0105c si\u0119 wczu\u0107 w ich sytuacj\u0119. Wywiady, obserwacje terenowe i inne metody badawcze pomagaj\u0105 zebra\u0107 g\u0142\u0119bokie zrozumienie perspektywy u\u017cytkownika.<\/li>\n\n\n\n
- Definiowanie problemu<\/strong> (ang. Define) \u2013 na podstawie zgromadzonych informacji projektanci definiuj\u0105 problem, kt\u00f3ry chc\u0105 rozwi\u0105za\u0107. Okre\u015blenie problemu jest kluczowe dla skoncentrowania si\u0119 na istotnych kwestiach i unikni\u0119cia rozproszenia uwagi. W tym etapie tworzone s\u0105 tzw. \u201epersony\u201d, czyli abstrakcyjne profile reprezentuj\u0105ce r\u00f3\u017cne grupy u\u017cytkownik\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
- Generowanie pomys\u0142\u00f3w<\/strong> (ang. Ideate) \u2013 w fazie ideacji zespo\u0142y staraj\u0105 si\u0119 stworzy\u0107 jak najwi\u0119cej pomys\u0142\u00f3w na rozwi\u0105zanie zdefiniowanego problemu. U\u017cywa si\u0119 technik kreatywnego my\u015blenia, takich jak brainstorming, mind mapping czy analiza SWOT. Ka\u017cdy pomys\u0142 jest wa\u017cny (i na tym etapie dobry), a kreatywno\u015b\u0107 jest bardzo istotna.<\/li>\n\n\n\n
- Prototypowanie<\/strong> (ang. Prototype) \u2013 w tym momencie projektanci przechodz\u0105 od abstrakcyjnych pomys\u0142\u00f3w do konkretnych prototyp\u00f3w. Prototypy mog\u0105 przybiera\u0107 r\u00f3\u017cne formy \u2013 od rysunk\u00f3w, makiet, po prototypy interaktywne. Celem jest stworzenie wizualnej lub fizycznej reprezentacji pomys\u0142u, kt\u00f3ra mo\u017ce zosta\u0107 przetestowana i oceniona przez u\u017cytkownik\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
- Testowanie<\/strong> (ang. Test) \u2013 prototypy s\u0105 prezentowane u\u017cytkownikom w \u015brodowisku zbli\u017conym do rzeczywistych warunk\u00f3w. Informacja zwrotna od u\u017cytkownik\u00f3w jest zbierana, analizowana i u\u017cywana do dalszego doskonalenia projektu. Proces ten mo\u017ce wymaga\u0107 wielokrotnych iteracji, aby skutecznie dostosowa\u0107 rozwi\u0105zanie do rzeczywistych potrzeb.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Powy\u017csze fazy nie musz\u0105 by\u0107 \u015bci\u015ble realizowane i niemal zawsze zachodzi potrzeba powrotu do poprzednich etap\u00f3w w celu dostosowania lub zrozumienia problemu lepiej, co zach\u0119ca do elastycznego podej\u015bcia i ci\u0105g\u0142ej adaptacji. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce design thinking jest procesem iteracyjnym. Po przeprowadzeniu test\u00f3w i uzyskaniu feedbacku, projekt jest dostosowywany, a proces powtarzany, a\u017c do osi\u0105gni\u0119cia optymalnego rozwi\u0105zania. <\/p>\n\n\n\n
My\u015blenie projektowe mo\u017ce by\u0107 stosowane w r\u00f3\u017cnych kontekstach i bran\u017cach, aby rozwija\u0107 innowacyjne i zorientowane na u\u017cytkowniku rozwi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n
Narz\u0119dzia w design thinking<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Design thinking oferuje szereg narz\u0119dzi, kt\u00f3re mo\u017cemy wykorzysta\u0107 nie tylko do procesu projektowania, ale te\u017c w testach. Poni\u017cej przybli\u017c\u0119 kilka przyk\u0142ad\u00f3w narz\u0119dzi stosowanych w poszczeg\u00f3lnych etapach design thinking.<\/p>\n\n\n\n
W pierwszej fazie wczuwania si\u0119<\/strong> w problem u\u017cytkownika stosuje si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- map\u0119 empatii \u2013 pomaga zorganizowa\u0107 zebrane informacje na temat u\u017cytkownik\u00f3w, ich potrzeb, pragnie\u0144 i wyzwa\u0144. Ma odpowiedzie\u0107 na pytanie, co widzi, my\u015bli, czuje, s\u0142yszy, m\u00f3wi i robi u\u017cytkownik.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
![\"Mapa](\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/2-2.jpg\")
<\/a>Ryc. 2 Mapa empatii<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n - \n
- tworzenie persony \u2013 kreowanie abstrakcyjnych profili reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne grupy u\u017cytkownik\u00f3w, co pomaga zrozumie\u0107 ich celowe zachowania. Wi\u0119cej na temat persony klienta napisa\u0142em w artykule: Persona \u2013 testowanie z wykorzystywaniem technik z gier RPG (sii.pl)<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Podstawowe cechy Persony to:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- ko\u0144cowy cel \u2013 co persona chce osi\u0105gn\u0105\u0107 za pomoc\u0105 produktu\/us\u0142ugi?<\/li>\n\n\n\n
- motywacja \u2013 dlaczego dana osoba interesuje si\u0119 produktem\/us\u0142ug\u0105?<\/li>\n\n\n\n
- bariery \u2013 co j\u0105 dra\u017cni i mo\u017ce zniech\u0119ci\u0107 do produktu\/us\u0142ugi?<\/li>\n\n\n\n
- szanse \u2013 co mog\u0142oby zwi\u0119kszy\u0107 jej zainteresowanie danym produktem\/us\u0142ug\u0105?<\/li>\n\n\n\n
- wp\u0142yw \u2013 jak na ni\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107, by korzysta\u0142a z produktu\/us\u0142ugi?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W fazie definiowanie problemu<\/strong> korzysta si\u0119 z:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- s\u0142ownik problemu \u2013 zdefiniowanie problemu w formie zestawu kr\u00f3tkich zda\u0144 pomaga precyzyjnie sformu\u0142owa\u0107, nad czym nale\u017cy pracowa\u0107.<\/li>\n\n\n\n
- \u201e5 dlaczego\u201d (ang. \u201e5 Whys\u201d) \u2013 pytania \u201edlaczego\u201d pomagaj\u0105 w identyfikowaniu g\u0142\u0119bszych przyczyn problem\u00f3w.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Podczas Generowanie pomys\u0142\u00f3w<\/strong> wykorzystujemy:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- brainstorming \u2013 tradycyjna metoda generowania wielu pomys\u0142\u00f3w w kr\u00f3tkim czasie.<\/li>\n\n\n\n
- mind mapping \u2013 u\u017cywanie diagram\u00f3w do wizualnego przedstawiania zwi\u0105zk\u00f3w pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi pomys\u0142ami.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
W prototypowaniu<\/strong> prym wiod\u0105:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- storyboard \u2013 ilustracje sekwencji zdarze\u0144, kt\u00f3re pomagaj\u0105 zrozumie\u0107 interakcje z u\u017cytkownikiem w konkretnym kontek\u015bcie.<\/li>\n\n\n\n
- makiety (ang. mockups) i prototypy interaktywne \u2013 u\u017cywanie narz\u0119dzi do szybkiego tworzenia wizualnych reprezentacji pomys\u0142\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna przetestowa\u0107.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Do testowania<\/strong> wykorzystuje si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- user testing \u2013 proste sesje testowe, podczas kt\u00f3rych u\u017cytkownicy s\u0105 w interakcji z prototypami, dostarczaj\u0105c informacji zwrotnej.<\/li>\n\n\n\n
- feedback grid \u2013 struktura do organizacji i analizy feedbacku od u\u017cytkownik\u00f3w.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Studium przypadku \u2013 wykorzystanie design thinking w testowaniu<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Zadaniem moim i zespo\u0142u by\u0142o wypracowanie sposobu wsp\u00f3\u0142pracy oraz zaproponowanie, w jaki spos\u00f3b \u00f3w zesp\u00f3\u0142 b\u0119dzie testowa\u0107 oprogramowanie.<\/p>\n\n\n\n
Sytuacja wej\u015bciowa<\/strong> by\u0142a nast\u0119puj\u0105ca:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- produkt dostarczany do klienta w cyklu co dwa tygodnie,<\/li>\n\n\n\n
- wykorzystanie metodyk zwinnych,<\/li>\n\n\n\n
- nowe osoby w zespole,<\/li>\n\n\n\n
- nowe osoby w firmie,<\/li>\n\n\n\n
- brak ustalonego procesu testowego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Dzi\u0119ki temu, \u017ce do zespo\u0142u do\u0142\u0105cza\u0142y nowe osoby, mi\u0119dzy innymi testerzy, programi\u015bci i architekci, mieli\u015bmy szans\u0119 na nowo zdefiniowa\u0107, w jaki spos\u00f3b pracowa\u0107 oraz jak dostarcza\u0107 przetestowane kawa\u0142ki oprogramowanie do klienta ko\u0144cowego. Wreszcie \u2013 razem z ca\u0142ym zespo\u0142em zdefiniowa\u0107, czym jest jako\u015b\u0107 wytwarzanego przez nich oprogramowania oraz zdecydowa\u0107, jakie \u015brodki i narz\u0119dzia zostan\u0105 u\u017cyte przez zesp\u00f3\u0142, aby proces dzia\u0142a\u0142 poprawnie. <\/p>\n\n\n\n
Zaproponowa\u0142em przeprowadzenie warsztat\u00f3w testowych <\/strong>z programistami, testerami, Project Managerem oraz Product Ownerem. Podzieli\u0142em agend\u0119 na nast\u0119puj\u0105ce cz\u0119\u015bci:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Wprowadzenie do techniki my\u015blenia projektowego (przedstawione powy\u017cej).<\/li>\n\n\n\n
- Wsp\u00f3lne przygotowanie person:\n
- \n
- klienta ko\u0144cowego,<\/li>\n\n\n\n
- Product Ownera,<\/li>\n\n\n\n
- Project Managera,<\/li>\n\n\n\n
- testera,<\/li>\n\n\n\n
- programisty,<\/li>\n\n\n\n
- interesariusza.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Przygotowanie prototypu us\u0142ugi testowej spe\u0142niaj\u0105cej wymagania wszystkich person.<\/li>\n\n\n\n
- Przetestowanie procedury.<\/li>\n\n\n\n
- Wdro\u017cenie w pierwszym sprincie.<\/li>\n\n\n\n
- Dalszy rozw\u00f3j procedury:\n
- \n
- testy automatyczne,<\/li>\n\n\n\n
- uczenie si\u0119 jak estymowa\u0107 testy,<\/li>\n\n\n\n
- uczenie si\u0119 produktu.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Przebieg spotkania<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
![\"Persona](\"https:\/\/sii.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Obraz3.jpg\")
<\/a>Ryc. 3 Persona testera \u2013 zdj\u0119cie ze spotkania<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n Spotkanie by\u0142o zaplanowane na dwa dni warsztatowe, podczas kt\u00f3rych mogli\u015bmy si\u0119 wszyscy pozna\u0107 i zintegrowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Po wst\u0119pie zacz\u0119li\u015bmy rozpisywa\u0107 persony. Ka\u017cda ze zdefiniowanych r\u00f3l zosta\u0142a opisana \u2013 np. tester by\u0142 ciekawski, znajduj\u0105cy b\u0142\u0119dy, nieust\u0119pliwy. Nast\u0119pnie okre\u015blili\u015bmy potrzeby ka\u017cdej z person, ustalili\u015bmy ich priorytety oraz to, kto w organizacji jest odpowiedzialny za ich realizacj\u0119. Dzi\u0119ki temu od razu mogli\u015bmy rozmawia\u0107 o tym, kiedy mo\u017cemy zacz\u0105\u0107 testy oraz co to znaczy, kiedy historyjka u\u017cytkownika jest gotowa do test\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Uda\u0142o nam si\u0119 zdefiniowa\u0107 potrzeby interesariuszy<\/strong>, dzi\u0119ki czemu wiedzieli\u015bmy, jakie informacje s\u0105 potrzebne i kto ich potrzebuje<\/strong>. Ponadto, podczas prezentacji mieli\u015bmy wszyscy szans\u0119 pozna\u0107 produkt oraz klienta ko\u0144cowego.<\/p>\n\n\n\n
Wnioski<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Wsp\u00f3lne spotkanie oraz podj\u0119cie przez zesp\u00f3\u0142 decyzji, jak ma wygl\u0105da\u0107 proces testowy, po co robimy testy i dla kogo, mia\u0142o znacznie dla formowania si\u0119 zespo\u0142u i pryncypi\u00f3w wsp\u00f3lnej pracy. Testerzy oraz programi\u015bci mieli szans\u0119 powiedzie\u0107 o swoich potrzebach i wyznaczy\u0107 wsp\u00f3lne cele zwi\u0105zane z jako\u015bci\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Oczywi\u015bcie, nie wszystko si\u0119 uda\u0142o za pierwszym razem \u2013 proces jeszcze musia\u0142 by\u0107 zmieniany podczas spotka\u0144 retrospektywnych, a wiedza na temat technologii i produktu musia\u0142a zosta\u0107 zbudowana.<\/p>\n\n\n\n
Z mojego punktu widzenia, takie warsztaty mia\u0142y znaczenie w zrozumieniu wsp\u00f3lnej perspektywy dla zespo\u0142u<\/strong> w kontek\u015bcie jako\u015bci. Pewnym problem by\u0142o testowanie samego procesu na spotkaniu \u2013 podj\u0119li\u015bmy decyzj\u0119, \u017ce zrobimy to podczas pierwszej iteracji zespo\u0142u.<\/p>\n\n\n\n
Testowanie sta\u0142o si\u0119 wsp\u00f3ln\u0105 aktywno\u015bci\u0105 ca\u0142ego zespo\u0142u \ud83d\ude42<\/p>\n\n\n\n
Literatura<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
- \n
- B. R. Ingle, Design Thinking dla przedsi\u0119biorc\u00f3w i ma\u0142ych firm, 2014, Gliwice, Helion<\/li>\n\n\n\n
- Co to jest design thinking<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Personapp<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Persona \u2013 testowanie z wykorzystaniem Technik z gier PRG<\/a><\/li>\n\n\n\n
- 3 historie sukcesu, kt\u00f3rych podstaw\u0105 by\u0142 design thinking<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
***<\/p>\n\n\n\n
A je\u015bli interesuje Ci\u0119 myslenie projektowe, zajrzyj tak\u017ce do innego artyku\u0142u naszego eksperta: Z do\u015bwiadczenia afryka\u0144skiego startupu technologicznego: dobra strategia my\u015blenia projektowego procentuje w biznesie. <\/a><\/p>\n\n\n
- Personapp<\/a><\/li>\n\n\n\n
- tworzenie persony \u2013 kreowanie abstrakcyjnych profili reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne grupy u\u017cytkownik\u00f3w, co pomaga zrozumie\u0107 ich celowe zachowania. Wi\u0119cej na temat persony klienta napisa\u0142em w artykule: Persona \u2013 testowanie z wykorzystywaniem technik z gier RPG (sii.pl)<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
- Definiowanie problemu<\/strong> (ang. Define) \u2013 na podstawie zgromadzonych informacji projektanci definiuj\u0105 problem, kt\u00f3ry chc\u0105 rozwi\u0105za\u0107. Okre\u015blenie problemu jest kluczowe dla skoncentrowania si\u0119 na istotnych kwestiach i unikni\u0119cia rozproszenia uwagi. W tym etapie tworzone s\u0105 tzw. \u201epersony\u201d, czyli abstrakcyjne profile reprezentuj\u0105ce r\u00f3\u017cne grupy u\u017cytkownik\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
- Empatia<\/strong> (ang. Empathize) \u2013 wczucie si\u0119 w problem. Celem tej fazy jest zrozumienie u\u017cytkownik\u00f3w i zidentyfikowanie ich potrzeb, problem\u00f3w i motywacji. Projektanci anga\u017cuj\u0105 si\u0119 bezpo\u015brednio z u\u017cytkownikami, obserwuj\u0105c ich dzia\u0142ania, rozmawiaj\u0105c z nimi i staraj\u0105c si\u0119 wczu\u0107 w ich sytuacj\u0119. Wywiady, obserwacje terenowe i inne metody badawcze pomagaj\u0105 zebra\u0107 g\u0142\u0119bokie zrozumienie perspektywy u\u017cytkownika.<\/li>\n\n\n\n