W czasach, gdy tempo zmian technologicznych przyprawia o zawrót głowy, a nowoczesne rozwiązania stają się fundamentem organizacji, sukces zależy od właściwego doboru oraz wykorzystania dostępnych zasobów. Microsoft Dynamics 365 CE/CRM to jedno z tych narzędzi, które, odpowiednio wdrożone, może zasadniczo odmienić sposób funkcjonowania firmy, pomagając odnaleźć się w tej nowej rzeczywistości. Jednak sam system nie wystarczy. Spoiwem sukcesu stają się konsultanci – w oparciu o swoją wiedzę i doświadczenie przekształcają cyfrowe narzędzia w namacalną przewagę rynkową.
Czym dokładnie zajmują się ci specjaliści i na czym polega ich rola w zespole projektowym? Najprostsza, choć zdecydowanie nie najbardziej satysfakcjonująca, odpowiedź na to pytanie brzmi: to zależy.
W artykule przyjrzymy się roli konsultantów, spróbujemy zrozumieć, dlaczego tak trudno jest jednoznacznie określić, czym dokładnie się zajmują oraz skąd wynika zmienny charakter ich pracy.
Aby lepiej zobrazować, jak konsultanci przyczyniają się do sukcesu projektów i dlaczego ich rola jest kluczowa w kontekście cyfrowej transformacji, omówimy przykład konkretnego stanowiska. „Konsultant Dynamics 365 CE/CRM”, czyli konsultant Dynamics 365 ze specjalizacją w zakresie aplikacji klasy CRM (Customer Relationship Management), co obecnie w nomenklaturze Microsoft rozumiemy przez konkretne aplikacje/modułu ekosystemu takie jak:
- Sales,
- Customer service,
- Marketing,
ale także bardziej zaawansowane narzędzie jak:
- Field service,
- Contact center (Omnichannel).
Przedstawię przekrój odpowiedzialności, zadań i kompetencji charakterystycznych dla osób na tym stanowisku.
Kim jest konsultant? Definicja i rola zawodowa
Spróbujmy odpowiedzieć, co w ogóle znaczy słowo konsultant. Według Wikipedii konsultant to:
Konsultant (z ang: consultant pochodzące z łaciny: consultare „rozważać”) to profesjonalista (znany również jako ekspert, specjalista), który zapewnia porady lub usługi w obszarze specjalizacji (zazwyczaj dla średnich lub dużych korporacji). Usługi konsultingowe zazwyczaj należą do domeny usług profesjonalnych.
Choć definicja ta brzmi dość ogólnie i może rodzić więcej pytań niż odpowiedzi, to doskonale oddaje istotę pracy konsultanta. Analizując przytoczoną definicję, łatwo dojdziemy do wniosku, że rola konsultanta rzadko jest pierwszym etapem kariery zawodowej. Zazwyczaj jest to ścieżka, którą obierają osoby z bogatym doświadczeniem i rozległą wiedzą w swojej dziedzinie.
Kto zostaje konsultantem?
W rezultacie konsultantami najczęściej zostają:
- Doświadczeni developerzy lub architekci – profesjonaliści, którzy mieli okazję przyjrzeć się z bliska różnym organizacjom i branżom. Dzięki połączeniu głębokiego zrozumienia technologii i umiejętności przekazywania wiedzy w przystępny sposób, efektywnie komunikują się z zespołami technicznymi i biznesowymi.
- Praktycy z wieloletnim doświadczeniem z różnych obszarów – osoby, które doskonale opanowały swoją profesje np.: księgowość, obsługę klienta, sprzedaż. Dzięki rozległej wiedzy na temat funkcjonowania narzędzi, na których sami pracowali, oferują swoją wiedzę i doświadczenie jako niezależni doradcy.
- Dedykowani specjaliści IT – to specjaliści, którzy specjalizują się w implementacji konkretnych narzędzi wspierających konkretne procesy. Stają się kluczowymi partnerami dzięki połączeniu wiedzy technicznej z dogłębną znajomością wzorców biznesowych. Są to osoby które przeszły dedykowane szkolenie i wyspecjalizowały się w danej dziedzinie. Takie osoby mogą posiadać doświadczenie z innych obszarów, ale również mogą to być osoby szkolone od całkowitych podstaw. Osoby które były ciekawe świata biznesu, różnych branż i miały chęć oraz odwagę konfrontować swoje pomysły z pomysłami biznesu, oczywiście nie sami ale pod okiem starszych specjalistów.
Wszystkie wymienione przypadki mają wspólny mianownik, a jest nim posiadanie szerokiej wiedzy biznesowej, jak i technicznej. To właśnie połączenie tych dwóch aspektów pozwala na sprawowanie roli konsultanta.
Most łączący świat biznesu i technologii
W projektach dotyczących Dynamics 365 CE/CRM konsultant staje się mostem łączącym świat biznesu i technologii. To przede wszystkim doradca, którego nadrzędnym celem jest zrozumienie potrzeb biznesowych klienta i zaproponowanie satysfakcjonujących rozwiązań. Z jednej strony musi więc dokładnie rozpoznać potrzeby klienta, zdefiniować kluczowe wyzwania i cele, zaś z drugiej wykorzystać swoją wiedzę techniczną, aby być w stanie zaproponować konkretne rozwiązanie.
Konsultant często jest jedyną osobą wprojekcie, która posiada obie perspektywy (biznesową i techniczną), co pozwala mu na efektywne zarządzanie oboma aspektami jednocześnie. W wyniku czego czas potrzebny na przysłowiowe „dogadanie się” zostaje skrócony.
W klasycznych projektach wdrożeniowych D365 CE/CRM każda informacja musi przejść przez różne poziomy analizy – od niższych do wyższych, czyli od biznesowej do technicznej. Konsultant dba o najefektywniejszy przepływ tych informacji.
Czuwa nad tym, aby dokumenty biznesowe uwzględniały aspekty techniczne, co przekłada się na zminimalizowanie nakładu pracy związanego z analizą techniczną. Obniża także poziom złożoności technicznej produktu, dostosowując go do potrzeb końcowego odbiorcy. Co więcej, konsultant wspiera zespół odpowiedzialny za wytwarzanie rozwiązań w zapewnieniu jakości, a zespół biznesowy w szkoleniach i odbiorze produktu końcowego. Posiadając wiedzę na temat wdrażanego rozwiązania, konsultant zapobiega powielaniu funkcjonalności, które są już dostępne „z pudełka” i proponuje zespołowi developerskiemu różne możliwości realizacji celów projektu.
Możemy powiedzieć, że konsultant redukuje „odpady produkcyjne” i zmniejsza problemy związane z warstwami przetwarzania informacji, które czają się w takich projektach.
Biorąc pod uwagę te różnorodne obowiązki konsultanta, warto rozważyć, jak jego rola wypada w porównaniu z innymi typowymi rolami w projektach.
Miejsce konsultanta D365 CE/CRM a analityka biznesowego w ramach projektu
W projektach D365 CE/CRM często spotykamy analityków biznesowych. Zarówno konsultant jak i analityk biznesowy pełnią ważne, choć różne, role, które wzajemnie się uzupełniają.
Konsultant D365 CE/CRM to procesowo-techniczny analityk, który pracuje po stronie dostawcy lub wytwórcy oprogramowania. Dzięki swojej specjalistycznej wiedzy skupia się na implementacji i dostosowaniu rozwiązania do potrzeb klienta. Często odpowiada za przekładanie wyników analizy biznesowej na szczegółowe wymagania techniczne – jest tym, który zapewnia płynność komunikacji pomiędzy zespołem developerskim a partnerami biznesowymi. W zależności od podjętej ścieżki kariery i kompetencji, konsultant może wyspecjalizować się jako konsultant biznesowo-funkcjonalny lub techniczny.
Natomiast analityk biznesowy, jako specjalista działający po stronie biznesu, koncentruje się na analizie potrzeb organizacji – zrozumieniu i dokumentowaniu wymagań biznesowych. Warto podkreślić, że jego naturalnym środowiskiem jest biznes, a nie IT. Analityk biznesowy może pełnić rolę ogólną (analityk generyczny), wykonując uniwersalne analizy lub rolę specjalistyczną, będąc ekspertem w konkretnej dziedzinie jak na przykład prawo czy finanse. To również zadaniem analityka biznesowego jest rozpoznanie możliwości i ograniczeń danej organizacji, co przekłada się na tworzenie szczegółowych wymagań biznesowych.
Znaczenie współpracy
Współpraca między konsultantem a analitykiem biznesowym jest kluczowa dla powodzenia projektu. Obie te funkcje są obecne już od początku, czyli w fazie identyfikacji potrzeb biznesowych.
Analityk biznesowy zajmuje się zbieranie wymagań i dostarczaniem niezbędnych informacji konsultantowi, co umożliwia konsultantowi zrozumienie, jakich funkcjonalności poszukują przyjaciele z biznesu. Następnie konsultant wykorzystuje zdobyte informacje do realizacji technicznych aspektów projektu.
Konsultant pełni niejako rolę analityka, wnosząc do projektu swoje techniczne spojrzenie, co pozwala upewnić się, że dokumentacja analityczna i biznesowa zawiera wszystkie istotne informacje dla zespołu developerskiego. W praktyce to właśnie konsultant, a nie analityk biznesowy, dba o to, aby wymagania biznesowe były czytelne dla zespołu technicznego.
Model DSDM – Roles and Responsibilities (diagram poniżej) i role: „Business Analyst” świetnie ilustruje to balansowanie konsultanta pomiędzy światami IT i Biznesu. Ponadto, taki rozkład obowiązków jest o tyle korzystny, że w sytuacji braku analityka biznesowego w zespole, konsultant może przejąć jego rolę. Wtedy konsultant odpowiada zarówno za techniczną stronę analizy, ale również to jemu przypada zadanie dogłębnego zrozumienia potrzeby biznesowej organizacji.
Współpraca konsultanta i architekta w projekcie kluczem do sukcesu wdrożenia
Dbałość o szczegóły jest obowiązkowa nie tylko w analizie, ale również w architekturze i projektowaniu rozwiązań. Gdy mamy jasno określone wymagania biznesowe, możemy przystąpić do planowania i jak najlepiej je zrealizować. Dynamics 365 CE/CRM oferuje szeroki wachlarz gotowych funkcji, a w każdym projekcie ważne jest umiejętne wykorzystanie tych standardowych narzędzi. Takie podejście nie tylko obniża koszty wdrożenia, ale przekłada się również na zwiększenie stabilności systemu, co przynosi organizacji wymierne korzyści.
Zaprojektowanie rozwiązania opartego na D365 CE/CRM to nie tylko kwestia odpowiedniego wykorzystania dostępnych narzędzi i usług, ale przede wszystkim umiejętność stworzenia rozwiązania, które maksymalnie wykorzysta funkcje standardowe systemu (ang. Out-of-the Box feature). Kluczowe jest zrozumienie, gdzie system można dostosować do unikalnych potrzeb klienta, a gdzie ograniczenia systemu mogą stanowić przeszkodę, na której próbę obejścia lepiej nie tracić czasu.
Wykorzystanie kompetencji
Doświadczeni konsultanci często lepiej niż architekci znają aktualne możliwości standardowego systemu, co pozwala im zaproponować najbardziej optymalne rozwiązania użytkowe. W ten sposób możliwa jest poprawa doświadczenia użytkownika i jednocześnie redukcja kosztów wdrożenia. Wykorzystanie funkcji dostępnych „z pudełka” przenosi bowiem odpowiedzialność za zapewnienie ciągłość działania rozwiązania na Microsoft (co jest wliczone w koszt licencji).
Natomiast architekci D365 CE/CRM posiadają głębszą wiedzę na temat technicznych ograniczeń systemu i mogą rozpatrzyć proponowane rozwiązania pod kątem ich wykonalności technologicznej. Przykładem takich ograniczeń mogą być limity czasowe dla pluginów (2 minuty) lub limity zapytań API, które mogą wymagać uwzględnienia dodatkowych usług Azure w architekturze rozwiązania.
Wspólne projektowanie rozwiązania przez konsultanta i architekta stanowi istotny krok w tworzeniu spójnego i efektywnego rozwiązania. Pominięcie tego etapu prawdopodobnie doprowadziłoby do powstania chaotycznego modelu danych, co utrudniłoby organizacji stworzenie solidnych fundamentów do dalszego rozwoju. Dlatego tak ważne na etapie projektowania rozwiązania jest połączenie ze sobą dwóch perspektyw – biznesowej, której orędownikiem jest konsultant oraz technicznej, którą reprezentuje architekt. Połączenie obu perspektyw pozwala na stworzenie rozwiązania, której jest nie tylko funkcjonalne, ale przed wszystkim przyszłościowe.
Miejsce konsultanta D365 CE/CRM a programisty w ramach projektu
Podczas gdy wcześniejsze role skupiały się głównie na kwestiach związanych z projektowaniem i definiowaniem, co i jak należy zrobić, prawdziwą wartość dla organizacji przynosi działająca aplikacja, która rozwiązuje konkretne wyzwania biznesowe. W tym kontekście rola konsultanta jest nieoceniona – wspiera on proces tworzenia oprogramowania, pracując ramię w ramię z programistami.
Programiści często podchodzą do problemów z perspektywy technicznej: „opisz mi problem, a rozwiąże go najlepiej, jak umiem”. Konsultant natomiast kieruje ich działania, dbając o to, aby rozwiązanie rzeczywiście spełniało potrzeby biznesowe.
Konsultant czuwa nad przepływem komunikacji i maksymalizowaniem efektywności zespołu developerskiego. Chociaż najlepsze rezultaty osiąga się, gdy programiści sami inicjują kontakt z biznesem, zadając pytania i uzupełniając wymagania biznesowe, to niestety nie zawsze jest to możliwe. W takich przypadkach współpraca między biznesem a zespołem developerskim może być trudna, pełna nieporozumień i braku zrozumienia, co często prowadzi do skupienia się na kwestiach mniej istotnych dla biznesu. Właśnie wtedy rola konsultanta staje się kluczowa – wyjaśnia on i zapobiega powstawaniu zbędnych nieporozumień.
Oprócz zarządzania kwestiami komunikacyjnymi, konsultanci często odciążają programistów, przejmując prostsze zadania, pozwalając im skoncentrować się na bardziej zaawansowanych aspektach technicznych. W ramach D365 CE/CRM konsultanci biznesowo-funkcjonalni mają szerokie możliwości tworzenia rozwiązań w podejściu low-code/no-code, co umożliwia dostosowanie i konfigurację systemu bez konieczności pisania kodu.
Typowe zadania konsultantów obejmują:
- tworzenie i konfigurację środowisk,
- konfiguracje podstawowych ustawień systemu,
- budowanie modelu danych (który wcześniej został opracowany wspólnie z architektem),
- tworzenie interfejsu GUI w oparciu o gotowe kreatory,
- proste automatyzacje przy użyciu narzędzi takich jak Power Automate Cloud Flow.
Konsultanci biznesowo-funkcjonalni pracują gównie w środowisku D365 CE/CRM i Power Platform, podczas gdy programiści korzystają z narzędzi takich jak Visual Studio i Azure. To oni odpowiadają za tworzenie i programowanie pluginów, implementację logiki biznesowej za pomocą JavaScriptu, tworzenie niestandardowych rozszerzeń, takich jak Web Resource czy PCF Control, oraz za mechanizmy i obliczenia oparte na usługach Microsoft Azure.
Ciekawostka
Warto wspomnieć, że w tym miejscu zadania programisty mógłby przejąć konsultant techniczny, czyli taki, który łączy w sobie cechy konsultanta i programisty. Niezależnie jednak od tego, czy problem zostaje rozwiązany przez konfigurację systemu przy użyciu low-code, czy przez dedykowane rozszerzenia programistyczne, konsultant pełni również rolę testera i kontrolera jakości.
Jako „adwokat biznesu” przeprowadza wewnętrzne testy, sprawdzając, czy przygotowane rozwiązanie spełnia potrzeby biznesowe i czy jego jakość z perspektywy użytkownika jest odpowiednia. Dokładne testowanie, zwłaszcza w nieprzewidzianych scenariuszach, jest newralgiczne, gdyż może ujawnić defekty i luki, o których zespół developerski mógł nie pomyśleć.
Podsumowanie
Podobnie jak w cyklu życia oprogramowania (ang. Software Cycle Development), projekt wdrożenia Dynamics 365 CE/CRM przechodzi przez wszystkie fazy cyklu projektowego.
Konsultant odgrywa w tym procesie bardzo ważną rolę – to on odpowiada za płynne łączenie potrzeb biznesowych z technicznymi możliwościami systemu. To, co czyni konsultanta niezastąpionym członkiem projektu, to jego elastyczność i umiejętność dostawiania się do zmieniając się wymagań.
Konsultant jest jak zaufany doradca działający w najlepszym interesie klienta oraz zespołu IT. Dzięki swojej wszechstronności i głębokiej wiedzy może pełnić różnorodne role – od analizy biznesowo-technicznej, po zarządzania wymaganiami, projektowanie rozwiązania, implementacje, testy, prowadzenie szkoleń, wsparcie podczas testów UAT (ang. User Acceptance Testing – testowanie akceptacyjne przez użytkowników) przez wdrożenie i utrzymanie rozwiązania.
Współczesny projekt IT potrzebuje kogoś więcej niż technicznego specjalisty, potrzebuje konsultanta, który dopilnuje, aby śmiałe wizje biznesu stały się funkcjonalną rzeczywistością.
***
Jeśli interesują Cię również inne ścieżki karier w branży IT, sprawdź koniecznie artykuły naszych specjalistów 🙂
Zostaw komentarz