Software Development

良心の検査(りょうしんのけんさ): czyli japoński rachunek sumienia

Styczeń 18, 2021 0
Podziel się:

Dla nikogo nie jest nowością, jak bardzo odmiennym krajem – dla nas Europejczyków, jest Japonia. Nawet sąsiedzi, inne państwa azjatyckie, uważają Japonię za inną planetę. Uważa się też, że kraj “Wschodzącego Słońca” (日本 – “początek słońca”; 日 – dzień; 本 – początek), jest jednym z najbardziej rozwiniętych technologicznie państw świata.

Czy to prawda? Jeśli tak, to z czego to wynika i gdzie leży sekret?

Na te i inne pytania, postaram się odpowiedzieć krótkim i może mniej technicznym podsumowaniem mojego służbowego pobytu w Japonii, gdzie pracowałem jako inżynier oprogramowania dla jednej z japońskich firm IoT.

Pomimo zdecydowanie subiektywnej narracji, myślę, że punkty wymienione przeze mnie poniżej, można śmiało uznać za typowo japońskie cechy, mocno definiujące podejście biznesowe Japończyków. Problemy programistyczne, to nie zadania matematyczne czy spory technologiczne, a raczej właśnie problemy typowo biznesowe i organizacyjne. Stąd podsumowanie.

Przejdźmy zatem do sedna.

Zalety

Najpierw przyjrzyjmy się rzeczom, które najbardziej polubiłem w pracy w japońskiej organizacji.

Uprzejmość: staranność w kontaktach z innymi jest jedną z cech charakterystycznych japońskiej kultury.

Oznacza to, że inne osoby starają się być uprzejme i niekonfrontacyjne. Dla mnie był to zauważalny kontrast z bardziej szorstką atmosferą niektórych firm spoza Japonii (patrz pośredni styl komunikacji).

Praca zespołowa: Japończycy dobrze pracują zespołowo i wolą współpracować z innymi.

Oznacza to, że koledzy potrafią być bardzo pomocni, a także tworzy się naturalne poczucie przynależności w zespole. Z drugiej strony: ciężko o indywidualność w organizacji, brak specjalistów z wąskiej dziedziny, wiedza jest mocno rozproszona.

Kontakty towarzyskie: Praca zespołowa odbywa się poza firmą, najczęściej przy drinku po pracy.

Łatwo o zbudowanie silnych relacji w biurze. Druga strona medalu: nieformalny obowiązek przebywania z współpracownikami poza godzinami pracy przy piwie, w zestawieniu z dużą liczbą godzin pracy, może niekorzystnie wpływać na work-life balance.

Konsensus w podejmowaniu decyzji: zgodnie ze swoim zespołowym charakterem, japońskie firmy wolą podejmować decyzje w oparciu o zgodne stanowisko wszystkich członków grupy. Wyjątkiem są niektóre japońskie firmy, które działają bardziej odgórnie.

Wielu pracowników spoza Japonii docenia to podejście. W moim przypadku, owo dążenie do konsensusu było obecne tylko w moim zespole developerskim, a nie w kontekście całej firmy. Tam był to konsensus umowny, gdzie podążało się głównie za kaprysem klienta.

Planowanie, proces i szczegóły: japońskie firmy poświęcają ogromną ilość energii na planowanie, gromadzenie i szczegółową analizę informacji.

Kładą też duży nacisk na proces, przywiązują wagę do szczegółów. Prowadzi to do wysokiego poziomu jakości i zdyscyplinowanego, zorganizowanego podejścia. Obcokrajowcy twierdzą, że dużo można się nauczyć z tego dokładnego i metodycznego sposobu pracy.

(patrz Zorientowanie na szczegóły)

Zdolność do wykonania: dzięki starannemu planowaniu i dbałości o szczegóły, japońskie firmy są bardzo dobre w realizacji planu.

Kiedy japońska firma zdecyduje się coś zrobić, na pewno to zrobi (niestety często dużym nakładem dodatkowej pracy…).

Brak szufladkowania: definicje pracy w Japonii są zwykle niejasne, co może dać możliwość zaangażowania się w obszary wykraczające poza to, do czego zostało się zatrudnionym. Często istnieje również możliwość przejęcia inicjatywy i zasugerowania ulepszeń lub nowych działań, nawet jeśli jesteś na początkowym stanowisku. (Czyli jak być developerem, testerem, dev-opsem, architektem i menadżerem w jednym 😉).

Zwiększona odpowiedzialność: Bycie jednym z niewielu pracowników spoza Japonii może dać Ci możliwość zaangażowania się w działania i wzięcia na siebie większej odpowiedzialności, niż byłoby to możliwe podczas pracy w Twoim kraju. Zapewnia również lepszą widoczność i potencjalną ekspozycję na pracowników wyższego szczebla.

Istnieje wiele możliwości wykorzystania Twoich wyjątkowych umiejętności i punktu widzenia.

Wyzwania

W porządku, koniec tego lukrowania! Czas na trochę krytyki – poniżej moje wyzwania związane z pracą dla japońskiej firmy.

Bariera językowa: nawet jeśli dobrze mówisz po japońsku, wykonywanie całej pracy po japońsku może być wyzwaniem.

Twoi japońscy koledzy mogą po prostu uznać, że próba komunikacji z Tobą po japońsku nie jest warta wysiłku i choćbyś władał nim niczym native, oni i tak będą z całych sił próbowali komunikować się po angielsku. A jeśli nie mówisz po japońsku, może się okazać, że akurat potrzebujesz informacji, które nie są dostępne po angielsku.

Pośredni styl komunikacji: Niechęć japońskich kolegów do powiedzenia „nie” może być źródłem frustracji.

Dopóki nie przyzwyczaisz się do tego stylu komunikacji, może być Ci trudno wychwycić subtelne negatywne sygnały, które wysyłają Japończycy, zamiast wychodzić i mówić bezpośrednio. Jest to szczególnie ważne, jeśli pochodzisz z kultury, która woli „powiedzieć, jak jest”. Niechęć Japończyków do konfrontowania ludzi z negatywnymi informacjami może również przekształcić się w zachowanie pasywno-agresywne.

Potrzeba czytania między wierszami: używanie pośredniego stylu komunikacji przez Japończyków oznacza także, że ich wypowiedź może mieć drugie dno.

Instrukcje lub informacje zwrotne mogą być bardzo niekonkretne. Osoby spoza Japonii muszą się zastanawiać, jakie jest prawdziwe / ukryte znaczenie wypowiedzi. W niektórych przypadkach, Japończycy nie mówią nic – zakładają, że jakoś sam na to wpadniesz. Język japoński jest tzw. językiem wysoko kontekstowym, gdzie największe znaczenie ma kontekst wypowiedzi na rzecz ubogiej gramatyki.

Brak pozytywnych opinii: Jedną z rzeczy, które w japońskiej kulturze są pomijane, są pozytywne opinie.

Rzadko się zdarza, by japońscy menedżerowie chwalili werbalnie, a zamiast tego zwykle koncentrują się na tym, co należy poprawić. Może to być niepokojące, jeśli jesteś przyzwyczajony do pozytywnego wzmacniania 😉

Długi czas wykonywania zadań: omówione wcześniej ostrożność, planowanie i podejmowanie decyzji zorientowanych na konsensus skutkuje tym, że podjęcie ostatecznej decyzji zajmuje dużo czasu.

Dodatkowo, duża liczba szczebli w hierarchii i niezliczone biurokratyczne zasady typowe dla firm japońskich, mogą wydłużyć czas potrzebny na sfinalizowanie czegokolwiek. Warte podkreślenia jest to, że akurat w moim miejscu pracy, nie było z tym dużego problemu – był raczej nacisk na szybką decyzyjność, co wiązało się z przesunięciem ogromnej odpowiedzialności za produkt na dział developerski.

Niechęć do zmian i podejmowania ryzyka: Następstwem powolnego podejmowania decyzji jest tendencja do trzymania się status quo i unikania zmian.

Wynika to z niechęci do podejmowania ryzyka w kulturze Japonii oraz przełożonych, którzy surowo karzą niepowodzenia. W rezultacie, w szczególności menedżerowie średniego szczebla są bardzo niechętni do próbowania czegokolwiek nowego –  unikają porażki, co mogłoby zagrozić ich karierze. W wyniku trudności w dokonywaniu zmian w japońskiej organizacji, wielu pracownikom, zarówno japońskim, jak i spoza Japonii, grozi wypalenie zawodowe.

Zorientowanie na szczegóły: Japońskie dążenie do doskonałości oznacza, że ​​ogromną energię można poświęcić stosunkowo niewielkim aspektom pracy.

Może to być czasochłonne i prowadzić do dodatkowej pracy, nie wspominając o niebezpieczeństwie utraty szerszej perspektywy dotyczącej istoty problemu.

Niejasna ścieżka kariery: japońskie firmy zwykle nie definiują jasnych ścieżek kariery dla swoich pracowników. W przypadku pracowników spoza Japonii ścieżka rozwoju jest zwykle jeszcze gorzej określona. Pomimo dużych możliwości awansu, istnieje również ryzyko utknięcia w ślepej uliczce i pozostawaniu na jednym stanowisku przez długi czas.

Długie godziny pracy: to jeden z najbardziej znanych aspektów japońskich miejsc pracy. Oczekiwana ilość nadgodzin może się znacznie różnić w zależności od firmy – od całkowitego braku do „karnej kwoty”. Zdając sobie sprawę z problemu, wiele japońskich firm próbuje ograniczyć nadgodziny i nieco „zreformować” ten stylu pracy.

Tutaj znowu disclaimer, otóż w mojej firmie raczej unikało się nadgodzin, gdyż były one dobrze płatne  😉 Pomimo to, nacisk na jak najszybsze uruchomienie produktu wymagało od pracowników długich posiedzeń w biurze lub podróży do klientów.

Powyższe problemy dotyczą nie tylko pracowników z zza granicy. Są one frustrujące także dla Japończyków.

Podsumowanie

Praca w Japonii była dla mnie niesamowitą okazją do nauki. Nie ma nic lepszego niż praca w japońskiej firmie aby pogłębić swoją znajomości japońskiego biznesu. Nie wspominając o umiejętnościach językowych, samorozwoju oraz poszerzaniu wiedzy technicznej.

Słowem podsumowania, powyższe przykłady to oczywiście uogólnienia, każda sytuacja jest inna. W zależności od konkretnej kultury korporacyjnej firmy, oraz własnego podejścia, niektóre z omawianych tutaj rzeczy mogą nie mieć miejsca.

4.9 / 5
Grzegorz Krajewski
Autor: Grzegorz Krajewski
Swoją przygodę z IT rozpoczął jako tester ponad 5 lat temu. Obecnie jest inżynierem do spraw oprogramowania w Sii Sp. z o.o. w fantastycznym zespole realizującym projekty dla jednego z największych klientów. Specjalizuje się w obszarze aplikacji desktopowych oraz systemów wbudowanych. Nie straszne mu żadne zadanie. Za dnia programista, nocą saksofonista jazzowy ;)

Imię i nazwisko (wymagane)

Adres email (wymagane)

Temat

Treść wiadomości

Zostaw komentarz