W ciągu ostatnich dwóch dekad branża motoryzacyjna była siłą napędową wzrostu gospodarczego w Europie. W latach 1999–2024 europejskie przedsiębiorstwa stały się wiodącymi producentami dzięki ekspansji zagranicznej, a także generowały znaczną część popytu na produkty i usługi w innych kluczowych sektorach gospodarki, takich jak elektrotechnika, chemia czy logistyka.
Szczególnie wyraźnie widać to w potężnym klastrze motoryzacyjnym południowych Niemiec (Bawaria i Badenia-Wirtembergia), gdzie fabryki niemieckich producentów wytwarzają 80% samochodów premium sprzedawanych na całym świecie. Bez przemysłu motoryzacyjnego nie byłoby dekady nieprzerwanego wzrostu gospodarczego w Niemczech, Włoszech ani we Francji.
Globalne wojny handlowe i napięcia polityczne podważyły model rozwoju europejskich firm motoryzacyjnych oparty na silnikach spalinowych oraz wyjątkowo efektywnych globalnych łańcuchach dostaw, wykorzystujących przewagi konkurencyjne różnych regionów świata. Europejski sektor motoryzacyjny przestaje także pełnić rolę pioniera w dziedzinie nowych technologii, takich jak cyfryzacja pojazdów czy rozwój systemów autonomicznej jazdy.
Volkswagen jako pierwszy niemiecki producent ogłosił pełną transformację technologiczną i przeznaczył 30 mld euro na inwestycje w cyfryzację (w tym stworzenie platformy wyłącznie dla samochodów autonomicznych i elektrycznych). Jeśli plan ten się powiedzie, firma będzie mogła produkować pojazdy dorównujące osiągom Tesli.
Z artykułu dowiesz się, jak UX i UI wpływają na rozwój samochodów autonomicznych i cyfryzację motoryzacji. Znajdziesz kluczowe wyzwania projektowe, takie jak budowanie zaufania, bezpieczeństwo i nowa rola użytkownika, podkreślające UX jako istotne źródło przewagi konkurencyjnej w branży.
Analiza rynku: Wyzwania stojące przed branżą motoryzacyjną
Nowe technologie stanowią wyjątkowe wyzwanie dla europejskich producentów premium, którzy mogą zostać zmuszeni do radykalnej zmiany dotychczasowego modelu biznesowego. Do tej pory luksus definiowano przede wszystkim osiągami samochodu. Teraz czeka ich trudne zadanie zdefiniowania, jak kategoria luksusu powinna być rozumiana. Wydaje się, że jedyną – a przynajmniej najistotniejszą – drogą jest oferowanie jakości i innowacyjności poprzez tworzenie nowej generacji oprogramowania dla samochodów autonomicznych oraz dostarczenie właściwej propozycji wartości „cyfrowemu klientowi”.
Cyfryzacja, rosnąca automatyzacja oraz nowe modele biznesowe zrewolucjonizowały już wiele branż – motoryzacja nie będzie tu wyjątkiem. Te siły napędzają cztery przełomowe, technologiczne trendy w sektorze motoryzacyjnym:
- zróżnicowaną mobilność,
- autonomiczną jazdę,
- elektryfikację,
- łączność.
Przykładowo, dzięki współdzielonej mobilności, usługom łączności oraz aktualizacjom funkcji, nowe modele biznesowe mogą powiększyć przychody sektora motoryzacyjnego o około 30%, co daje nawet 1,5 bln dolarów.
W minionym roku ponad 30% wszystkich patentów motoryzacyjnych dotyczyło systemów autonomicznej jazdy i nowych technologii IT. Liderami w liczbie patentów technologicznych w 2024 roku były: Toyota, Hyundai, Tesla, Ford, Robert Bosch i Denso. Według badań Instytutu Oxfordzkiego w najbliższych latach można spodziewać się, że firmy motoryzacyjne będą intensywnie zatrudniać specjalistów IT – przede wszystkim programistów oraz ekspertów od UX.
Opis problemu: Wyzwania UX dla samochodów autonomicznych
Aby zyskać przewagę konkurencyjną, kluczowi gracze w branży motoryzacyjnej coraz lepiej rozumieją i badają trendy związane z rozwojem samochodów autonomicznych, a co jeszcze ważniejsze – wyzwania związane z projektowaniem oprogramowania dla takich pojazdów.
Jednak zaufanie nie jest czymś, co autonomiczne auta mogą łatwo zdobyć. Technologia rozwija się w tempie, które niegdyś wydawało się niemożliwe, ale jej integracja wciąż jest daleka od ideału.
Obawy przyszłych użytkowników samochodów autonomicznych dobrze oddają następujące pytania badawcze:
- Czy samochód jest bezpieczny?
- Czy ludzie są gotowi zaufać autonomicznym pojazdom?
- Czy projekt interfejsu buduje zaufanie kierowcy?
Oczywiście ważne jest, aby projekt był bezpieczny i niezawodny, ale trzeba także „pokonać” czujność kierowcy. Inżynierowie mogą w pełni zoptymalizować technologię jazdy bez kierowcy, jednak przyszłość tej branży jest niepewna, jeśli użytkownicy nie będą chcieli korzystać z takich pojazdów.
Rola specjalistów UX i UI
To właśnie projektanci UX i UI muszą zmierzyć się z wyzwaniami, które mogą utrudnić popularyzację autonomicznych samochodów, oraz opracować rozwiązania wspierające poczucie bezpieczeństwa i zaufania do technologii.
Wywiady z ekspertami UX oraz dyrektorami think tanków motoryzacyjnych pozwoliły zebrać cenne informacje na temat aktualnych problemów z projektowaniem doświadczeń użytkownika w oprogramowaniu dla autonomicznych pojazdów. Okazuje się, że zaufanie i bezpieczeństwo to nie jedyne kwestie, z jakimi muszą mierzyć się projektanci.
Kluczowe obszary projektowania
Eksperci podzielili się również opiniami dotyczącymi tego, jak UX wpłynie na przyszłość aplikacji dla samochodów autonomicznych. Wszyscy wskazali cztery kluczowe obszary projektowania scharakteryzowane niżej.
Zaufanie użytkownika i komunikacja
- Częściowa kontrola manualna (przynajmniej na początku): Przejście z roli kierowcy do roli pasażera nie jest łatwe dla większości ludzi. To zupełnie nowe doświadczenie, złożone z systemów, do których trzeba się stopniowo przyzwyczaić. Eksperci zalecają łączenie automatyzacji z opcją manualnej kontroli, minimum dopóki poziom zaufania użytkownika do autonomicznego pojazdu nie wzrośnie.
- Odpowiednia komunikacja z pasażerami: Przeciętny konsument nie jest gotów wsiąść do autonomicznego auta i w pełni polegać na jego działaniu. Zdaniem ekspertów pasażerowie będą potrzebowali sygnałów, które pozwolą im zrozumieć, że idea samochodów autonomicznych istnieje od ponad 100 lat – producenci eksperymentowali z nimi już w latach 20. XX wieku.
- Budowanie pewności: Użytkownicy muszą mieć poczucie, że samochód podejmuje właściwe decyzje. Wymaga to jasnej, częstej i zrozumiałej komunikacji dotyczącej tego, co pojazd robi i dlaczego.
- Odpowiedni poziom zaufania: Celem nie jest maksymalizowanie zaufania, lecz osiągnięcie zaufania „odpowiedniego”. Zbyt duże zaufanie może prowadzić do bierności i zbytniego polegania na systemie, podczas gdy zbyt małe hamuje adopcję technologii.
- Komunikacja zewnętrzna: Pojazd musi również komunikować się z pieszymi, sygnalizując im, kiedy mogą bezpiecznie przejść – skutecznie udowadniając, że jest wiarygodnym „współpilotem”.
Projektowanie architektury informacji
- Przeciążenie informacją: Ogromna ilość danych pochodzących z czujników i systemów może prowadzić do przytłoczenia użytkownika. Konieczne jest więc wyważone podejście, aby uniknąć stresu lub utraty zaangażowania.
- Interfejs dla pasażerów: Wraz ze zmianą roli człowieka z kierowcy na pasażera, interfejs musi ulegać transformacji – z narzędzia aktywnej kontroli w system budujący poczucie komfortu i bezpieczeństwa.
- Personalizacja: Środowisko wnętrza pojazdu powinno dawać możliwość personalizacji tak, aby przypominało przedłużenie domu lub biura. Może to obejmować dynamiczne oświetlenie, spersonalizowany dźwięk czy konfigurację siedzeń.
Radzenie sobie z nieprzewidywalnymi sytuacjami
- Skrajne przypadki (ang. edge cases): Projektanci muszą uwzględniać sposób działania systemu w sytuacjach trudnych do przewidzenia, takich jak nagłe objazdy, protesty czy nietypowe warunki drogowe, zapewniając płynne przekazywanie kontroli.
- Łagodna eskalacja: Interfejs powinien umożliwiać płynne przejście z trybu autonomicznego do współdzielonej kontroli lub ręcznego sterowania, gdy sytuacja tego wymaga – bez powodowania strachu lub dodatkowego napięcia u użytkownika.
Zmiana ról człowieka
- Od kierowcy do nadzorującego: Użytkownicy będą stopniowo przechodzić od aktywnego prowadzenia pojazdu do monitorowania jego działania, co wymaga nowego zestawu umiejętności oraz innego sposobu interakcji z samochodem.
- Ręczne przejęcie kontroli: Możliwość ręcznego przejęcia sterowania, czyli tryb „co-pilota”, jest kluczowa dla budowania zaufania. Daje użytkownikowi elastyczność i poczucie bezpieczeństwa w sytuacjach, w których system autonomiczny może być niepewny.
Samochody autonomiczne to dopiero początek…
Kwestie autonomii i bezpieczeństwa to tylko część wyzwań, z którymi muszą zmierzyć się specjaliści UX pracujący nad oprogramowaniem dla branży motoryzacyjnej. Co z łącznością oraz – w dłuższej perspektywie – technologiami autonomicznymi? Czy sprawią one, że samochód stanie się platformą, na której kierowcy i pasażerowie wykorzystają czas podróży na korzystanie z nowych form mediów i usług lub poświęcą go aktywnościom osobistym?
Coraz szybsze tempo innowacji, szczególnie w systemach opartych na oprogramowaniu, będzie wymagało, by samochody stały się produktami możliwymi do aktualizowania. Wraz z rosnącą popularnością rozwiązań związanych ze współdzieloną mobilnością, o krótszym cyklu życia, konsumenci będą stale świadomi postępu technologicznego. To z kolei zwiększy również oczekiwania dotyczące możliwości aktualizacji samochodów prywatnych. W efekcie można spodziewać się pojawienia się w sektorze motoryzacyjnym następujących trendów związanych z doświadczeniem użytkownika (UX).
#1. Wzrost sprzedaży samochodów
Pomimo przejścia w kierunku mobilności współdzielonej, sprzedaż samochodów będzie nadal rosła – choć prawdopodobnie wolniej, w tempie około 2% rocznie.
Szczegółowe analizy pokazują, że gęsto zaludnione obszary z dużą i już ugruntowaną bazą pojazdów są szczególnie podatnym gruntem dla nowych usług mobilności. Wiele miast oraz przedmieść Europy i Ameryki Północnej idealnie wpisuje się w ten profil.
Nowe modele mobilności mogą doprowadzić do spadku sprzedaży samochodów prywatnych, ale spadek ten będzie prawdopodobnie równoważony wzrostem sprzedaży pojazdów współdzielonych, które ze względu na intensywną eksploatację wymagają częstszej wymiany i serwisowania.
#2. Zmiana zachowań mobilnych konsumentów
Do 2030 roku nawet co dziesiąty sprzedany samochód może być pojazdem współdzielonym, co doprowadzi do rozwoju rynku specjalistycznych rozwiązań mobilności „na miarę”.
Dziś konsumenci używają swoich samochodów jako pojazdów „do wszystkiego” – zarówno jadąc do pracy, jak i zabierając rodzinę na weekend. W przyszłości będą chcieli wybierać rozwiązania lepiej dopasowane do konkretnego celu, dostępne na żądanie i sterowane przez smartfon.
Już teraz widać pierwsze oznaki spadku znaczenia prywatnej własności auta. W USA udział młodych kierowców (16–24 lat) posiadających prawo jazdy spadł z 76% w 2000 roku do 71% w 2013 roku, natomiast rynek car-sharingu w Ameryce Północnej i Niemczech rósł o ponad 30% rocznie przez ostatnie pięć lat.
Nowy nawyk korzystania z „dopasowanych” rozwiązań doprowadzi do powstania segmentów pojazdów wyspecjalizowanych pod bardzo konkretne potrzeby. Przykładowo, rynek samochodów projektowanych specjalnie dla usług e-hailing (wysoka trwałość, intensywna eksploatacja, komfort pasażerów) już dziś mógłby liczyć miliony egzemplarzy. A to dopiero początek.
#3. Kryterium segmentacji użytkowników
Typ miasta stanie się ważniejszym kryterium segmentacji użytkowników niż kraj czy region, determinując zachowania mobilne, a tym samym tempo i skalę rewolucji motoryzacyjnej.
Zrozumienie, gdzie leżą przyszłe możliwości biznesowe, wymaga bardziej szczegółowego spojrzenia na rynki mobilności niż kiedykolwiek wcześniej. Niezbędne jest segmentowanie ich według typu miast – przede wszystkim ze względu na gęstość zaludnienia, poziom rozwoju gospodarczego i dobrobyt. W poszczególnych segmentach preferencje konsumentów, regulacje oraz dostępność i ceny nowych modeli mobilności będą znacznie się różnić.
W metropoliach o ogromnej skali, takich jak Londyn, posiadanie samochodu staje się obciążeniem – przez opłaty za wjazd, brak miejsc parkingowych, korki itp. Natomiast na terenach wiejskich, jak stan Iowa w USA, prywatny samochód pozostanie dominującym środkiem transportu.
#4. Rozwiązanie kwestii technologicznych i regulacyjnych
Gdy kwestie technologiczne i regulacyjne zostaną rozwiązane, w 2030 roku nawet 15% nowych pojazdów może być w pełni autonomicznych ze względu na doświadczenie użytkownika.
W pełni autonomiczne pojazdy prawdopodobnie nie będą dostępne komercyjnie przed rokiem 2030. Tymczasem zaawansowane systemy wspomagania kierowcy (ADAS) odegrają kluczową rolę w przygotowaniu regulatorów, konsumentów i przedsiębiorstw na średnioterminową rzeczywistość, w której samochody przejmą kontrolę od kierowców. Wprowadzenie ADAS na rynek pokazało, że głównymi wyzwaniami utrudniającymi szybszą penetrację rynku są ceny, zrozumienie technologii przez konsumentów oraz kwestie bezpieczeństwa/ochrony.
#5. Nowe formy konkurencji
Branża przekształca się z tradycyjnej konkurencji między podmiotami w kierunku nowych form konkurencji, ale także partnerstw i otwartych, skalowalnych ekosystemów.
Aby odnieść sukces, producenci samochodów, dostawcy i usługodawcy muszą tworzyć partnerstwa lub uczestniczyć w ekosystemach, na przykład wokół infrastruktury dla pojazdów autonomicznych i elektrycznych.
#6. Dostosowanie do wyzwań
Wraz z tym, że innowacje i wartość produktu są coraz bardziej definiowane przez oprogramowanie, producenci OEM muszą dostosować swoje umiejętności i procesy do nowych wyzwań, takich jak:
- definiowanie wartości dla konsumenta poprzez oprogramowanie,
- cyberbezpieczeństwo,
- prywatność danych,
- ciągłe aktualizacje produktów.
#7. Zróżnicowanie produktów i usług
Producenci samochodów muszą dalej różnicować swoje produkty i usługi oraz zmienić swoją propozycję wartości z tradycyjnej sprzedaży i serwisu samochodów na zintegrowane usługi cyfrowe, oparte na badaniach użytkowników.
Pozwoli im to wzmocnić pozycję i utrzymać udział w globalnie rosnącej puli przychodów i zysków w branży motoryzacyjnej obejmującej nowe modele biznesowe, takie jak sprzedaż online, usługi mobilności oraz synergiczne łączenie możliwości między podstawowym biznesem motoryzacyjnym a nowymi modelami mobilności.
Podsumowanie
Warto zrozumieć, że samo wdrażanie metod UX nie wystarczy, aby zapewnić sukces transformacji biznesowej w sektorze motoryzacyjnym. Pomocne mogą być tu różne metodyki i podejścia projektowe.
Jednym z nich jest strategia UX połączona z rozwojem modelu biznesowego. Oferuje ona więcej możliwości i pozwala nam definiować oraz koncentrować się na rozwiązywaniu rzeczywistych problemów z perspektywy różnych interesariuszy zaangażowanych w proces transformacji: biznesu, rynku, konkurencji, pracowników i użytkowników. Zwycięzcami będą organizacje, które angażują interesariuszy, pracowników i klientów już na bardzo wczesnych etapach procesu projektowania oprogramowania samochodowego.
Planowanie takiej strategii można podsumować w kilku ogólnych krokach:
- priorytetyzacja danych,
- definiowanie strategii,
- odkrywanie produktów,
- ustalanie metryk,
- optymalizacja.
Zostaw komentarz